«Όνειρο μέσα σε όνειρο»

Ι

Διάβασα πολύ φέτος. Για τη Ρίτα Λυμπεράκη, το Σπαραγμό της και τα Δέντρα που έχουν ρίζες όπως οι άνθρωποι που καθηλώνονται σ’ ένα σημείο και δε μπορούν να κουνηθούν. Για την ακροδεξία στην Ευρώπη και το απολιτίκ φίδι που τυλίγεται γύρω από το λαιμό σου κι όταν ξυπνήσεις, είσαι ήδη νεκρός. Για το λαϊκισμό του Ανδρέα. Του Ταγκιέφ. Του Λακλάου και της Μουφ. Τον δικό μου. Για τη μανιοκαταθλιπτική Μαργαρίτα Καραπάνου, τη ζωή που είναι αγρίως απίθανη και το θεό που ήτανε κουρασμένος. Για το Λειβαδίτη, το Ρίτσο και τον Καρούζο. Για τα βιολιά που παίζονται από μονόχειρες, τα αγάλματα και τις γυναίκες που συνομιλούν με νέους αυθάδεις με ξεκούμπωτα πουκάμισα. Για το Μαρξ, τον καπιταλισμό, το κυπριακό και τις απόρρητες εκθέσεις του State Department. Για τις φωτογραφίες της Δημουλά που απεικονίζουν μόνο όσα έχουν πεθάνει, τους ναυτικούς κόμπους του Σκαρίμπα, τα κοράκια του Πόε και τη σκοτεινιά της Πλαθ. Για το όνειρο μέσα σε όνειρο του Πόε. Εκείνη είχα καιρό να τη δω. Ημουν απορροφημένη στα διαβάσματά μου. Ε, λοιπόν την ίδια χθες στον ύπνο μου. Στο πιο απόκοσμο όνειρο που γεννήθηκε ποτέ. Θα σου πω τι είδα.

ΙΙ

Την είδα μέσα σε έναν τεράστιο ναό. Παντού επιβλητικό, κατάλευκο μάρμαρο και εικόνες αγίων. Την είδα μέσα σ’ έναν ναό, μεσαιωνικό εντελώς να φορά ένα κατάλευκο, μεταξωτό φόρεμα. Μακρύ μέχρι τον αστράγαλο, τόσο μακρύ που αναγκαζόταν να το σηκώνει κάθε φορά που άπλωνε ένα βήμα. Ο ναός ήταν γεμάτος με κόσμο. Τουρίστες που είχανε έρθει για το αξιοθέατο. Εγώ όλη αυτήν την ώρα την παρατηρούσα και προσπαθούσα να καταλάβω τι μπορεί να γύρευε αυτή η γυναίκα σ΄ έναν τεράστιο ναό και μάλιστα ντυμένη μ’ ένα ολόλευκο φουστάνι. Είδα μια γυναίκα, μάλλον ήταν η υπεύθυνη ασφαλείας του ναού, να την πλησιάζει. Ο κύριος Γαλάζιος θέλει να σας μιλήσει. Εγώ όλη αυτήν την ώρα παρατηρούσα. Την είδα που γύρισε αμέσως το βλέμμα προς τα δεξιά. Τον είδε δίπλα της να περιμένει να της μιλήσει. Είχε ένα βλέμμα πικραμένο και μετανιωμένο μαζί. Τον ακολούθησε. Αυτός μπροστά κι εκείνη δυο σκαλιά πιο πίσω. Σήκωνε με τα δυο της χέρια το φουστάνι και ανέβαινε μαζί του τη σκάλα. Στα πέντε σκαλιά γύρισε φευγαλέα και της είπε: «Πολύ όμορφο το φουστάνι σου. Πώς και ντύθηκες έτσι;». Την είδα που κάτι του απάντησε αλλά δυστυχώς δεν το θυμάμαι καθαρά. Την τράβηξε στο πιο ψηλό σημείο του ναού. Δεν ήθελε να τους δει μαζί κανείς. Μα καλά, είναι τρελός; Αναρωτήθηκα. Δεν θέλει να τον δουν μαζί της και την τραβάει εκεί ψηλά; Είναι σίγουρα τρελός. Τον είδα να τη φιλάει με πίκρα. Ήταν ένα φιλί πολύ μεγάλο σε διάρκεια και πίκρα. Ίσως θλίψη. Δεν πέρασαν παρά ελάχιστα λεπτά όταν κάποιοι τους πλησίασαν. Εκείνος τότε γύρισε την πλάτη και κόλλησε τα μούτρα του στις εικόνες που μέχρι πρότινος ακουμπούσε τις πλάτες του. Έκανε όπως ακριβώς κάνει κι η στρουθοκάμηλος στο χώμα. Έπειτα δε θυμάμαι πολλά. Θυμάμαι που την είδα να τον ψάχνει σε ολόκληρο το όνειρο για να του πει ότι τα ήξερε όλα. Ήξερε πως εκείνος είχε δώσει την καρδιά του σε μια άλλη αλλά ήταν τόσο εγκλωβισμένος που δεν τολμούσε να γραπώσει το όνειρό του και γύριζε πάλι στο κλουβί του. Ήταν κι αυτός σαν εκείνη. Εγκλωβίζονταν και μετά κουφαίνονταν για μεγάλο διάστημα και δεν άκουγε την ψυχή του που του φώναζε. Ήθελε να τον παρακαλέσει να σταματήσει να πληγώνει τον εαυτό του κι εκείνους που αγαπάει. Να ακολουθήσει την ψυχή του γιατί όσο πιο πολύ κουφαίνεται εκείνος, τόσο πιο δυνατά ουρλιάζει η ψυχή. Όταν ξύπνησα κατάλαβα μάλλον το λόγο που εκείνη ήθελε να το κάνει αυτό. Οι λόγοι πάντα είναι οι ίδιοι. Ο χρόνος, η πραγματικότητα, οι άλλοι, εκείνη, η αλήθεια, η ανάγκη, η συνείδηση. Τέλος πάντων, δεν τον βρήκε και δε μπόρεσε να του ζητήσει ποτέ να ακούσει την ψυχή του. Περίεργο όνειρο. Απόκοσμο, μακρινό και οικείο. Τι ξεβράζει καμιά φορά το υποσυνείδητο!

ΙΙΙ

Πέρασα. Κική Δημουλά.


Περπατώ και νυχτώνει. / Αποφασίζω και νυχτώνει. / Όχι,δεν είμαι λυπημένη. / Υπήρξα περίεργη και μελετηρή. / Ξέρω απ'όλα. / Λίγο απ'όλα. / Τα ονόματα των λουλουδιών όταν μαραίνονται, πότε πρασινίζουν οι λέξεις και πότε κρυώνουμε./
Πόσο εύκολα γυρίζει η κλειδαριά των αισθημάτων μ'ένα οποιοδήποτε κλειδί της λησμονιάς. / Όχι δεν ειμαι λυπημένη. / Πέρασα μέρες με βροχή, εντάθηκα πίσω απ'αυτό το συρματόπλεγμα το υδάτινο υπομονετικά κι απαρατήρητα, όπως ο πόνος των δέντρων όταν το ύστατο φύλλο τους φεύγει κι όπως ο φόβος των γενναίων.
Όχι,δεν είμαι λυπημένη. / Πέρασα από κήπους,στάθηκα σε συντριβάνια και είδα πολλά αγαλματίδια να γελούν σε αθέατα αίτια χαράς. / Και μικρούς ερωτιδείς,καυχησιάρηδες. / Τα τεντωμένα τόξα τους βγήκανε μισοφέγγαρο σε νύχτες μου και ρέμβασα. / Είδα πολλά και ωραία όνειρα και είδα να ξεχνιέμαι. / Όχι,δεν είμαι λυπημένη. / Περπάτησα πολύ στα αισθήματα, τα δικά μου και των άλλων,
κι έμενε πάντα χώρος ανάμεσα τους να περάσει ο πλατύς χρόνος. / Πέρασα από ταχυδρομεία και ξαναπέρασα. / Έγραψα γράμματα και ξαναέγραψα και στο θεό της απαντήσεως προσευχήθηκα άκοπα. / Έλαβα κάρτες σύντομες:
εγκάρδιο αποχαιρετιστήριο από την Πάτρα και κάτι χαιρετίσματα απο τον Πύργο της Πίζας που γέρνει. / Όχι,δεν είμαι λυπημένη που γέρνει η μέρα. / Mίλησα πολύ. / Στους ανθρώπους, στους φανοστάτες,στις φωτογραφίες. / Και πολύ στις αλυσίδες.
Έμαθα να διαβάζω χέρια και να χάνω χέρια. / Όχι,δεν είμαι λυπημένη. / Ταξίδεψα μάλιστα. / Πήγα κι από εδώ,πήγα και από εκεί. / Παντού έτοιμος να γεράσει ο κόσμος. / Έχασα κι από εδώ,έχασα κι από κεί. / Κι από την προσοχή μου μέσα έχασα
κι από την απροσεξία μου. / Πήγα και στη θάλασσα. / Μου οφειλόταν ένα πλάτος. / Πές πως το πήρα. / Φοβήθηκα τη μοναξιά και φαντάστηκα ανθρώπους. / Τους είδα να πέφτουν από το χέρι μιας ήσυχης σκόνης, που διέτρεχε μιάν ηλιαχτίδα κι άλλους από τον ήχο μιας καμπάνας ελάχιστης. / Και ηχήθηκα σε κωδωνοκρουσίες ορθόδοξης ερημιάς. / Όχι,δεν είμαι λυπημένη. / Έπιασα και φωτιά και σιγοκάηκα. / Και δεν μου έλειψε ούτε των φεγγαριών η πείρα. / Η χάση τους πάνω από θάλασσες κι από μάτια,
σκοτεινή,με ακόνισε. / Όχι,δεν είμαι λυπημένη. / Όσο μπόρεσα έφερ'αντίσταση σ'αυτό το ποτάμι όταν είχε νερό πολύ,να μη με πάρει, κι όσο ήταν δυνατόν φαντάστηκα νερό στα ξεροπόταμα και παρασύρθηκα. / Όχι,δεν είμαι λυπημένη. / Σε σωστή ώρα νυχτώνει.

«Δε μ' αγαπάς. Μ' αγαπάς».

«Σαν θέλω, γυρίζω».

Εντζόυ δε σάιλενς

«Βρήκες ένα κορίτσι που κάνει αληθινά βαθιές σκέψεις.
Ε, και λοιπόν; Τι το συναρπαστικό βρίσκεις στις αληθινά βαθιές σκέψεις;
Η κραυγή μου χάθηκε κάπου σ' ένα κομμάτι χαρτί....». (Silent all these years, Tori Amos)

Υποθέτω πως δεν υπάρχουν πολλά πράγματα που να συνδέουν την εκκεντρική Tori Amos, τη μητέρα Τερέζα, την Emily Dikinson, μια από τις σπουδαιότερες ίσως αμερικανίδες ποιήτριες και τον πολυσχιδή βρετανό συγγραφέα Aldus Huxley. Ετυχε απλά ν' ακούω το «Silent all these years» της Amos και μπήκα στον κόπο να ψάξω για τη σιωπή.

«Το να μη λες τίποτα, λέει μερικές φορές τα πάντα».

Η Ντίκινσον πέρασε όλη τη ζωή μέσα στο δωμάτιό της. Μέχρι το θάνατό της υπήρξε κλεισμένη σ' ένα δωμάτιο ενώ ερχόταν σε επαφή με ελάχιστους ανθρώπους. «Μήτε τη θάλασα είδα, μήτε έρημο ποτέ μου. / Μα ξέρω τι είν’ το κύμα, το βουητό του ανέμου». Για φαντάσου. Μια γυναίκα εγλωβισμένη σ' ένα δωμάτιο να ονειρεύεται κύματα, να ακούει ανέμους και να γράφει γι' αυτά. Γιατί άραγε δεν ξεμύτησε ποτέ από το σπίτι;

«Η αλήθεια είναι μεγαλειώδης

αλλά ακόμη πιο μεγαλειώδης είναι η σιωπή σε σχέση με την αλήθεια». Κάπως έτσι μετέφρασα τη φράση του Huxley. Αλντους Χάξλεϋ ελληνιστί.Αρρωστος από καρκίνο, είδε λίγο πριν πεθάνει το σπίτι και το αρχείο του να καίγονται. «Η πυρκαγιά με άφησε έναν άνθρωπο δίχως περιουσία και δίχως παρελθόν» είχε πει. Για σκέψου. Ενας ιδιοφυής και διορατικός άνδρας, ένας άνθρωπος τόσο μπροστά από την εποχή του, μόνος και χωρίς παρελθόν. Μια πυρκαγιά μπορεί να σου κάψει το παρελθόν. Είδα πολλά σπίτια να καίγονται και τις οικογένειες μέσα σ' αυτά να διαλύονται.

«Χρειαζόμαστε τη σιωπή

για να μπορέσουμε να αγγίξουμε την ψυχή» από τη γυναίκα που ονόμασαν Αγία των Φτωχών. Αραγε χρειάζονται οι φτωχοί αγίους; Διαβάζω πως πέρασε πενήντα χρόνια αμφιβολίας και αμφισβήτησης σχετικά με την ύπαρξη του Θεού. Για σκέψου. Να είσαι ολοκληρωτικά δοσμένος σε κάτι που σε τέμνει μέσα σου, που σε διαιρεί, που σε κρατάει ξύπνιο τα βράδια. «Που είναι η πίστη-μέσα στα τρίσβαθα της ψυχής μου, όπου δεν υπάρχει παρά το κενό κι η σκοτεινιά-Θεέ μου-πόσο οδυνηρή είναι τούτη η άγνωστη βάσανος-δεν έχω πίστη».

Να σωπάσουμε για λίγο.

Τα πιο σημαντικά είναι όσα δεν είπαμε ακόμη. Οσα δε γράψαμε ακόμη. Οσα ακόμη δεν σκεφτήκαμε. Οσα δε ζήσαμε. Δεν είναι ευλογία να μπορείς να μοιραστείς τη σιωπή σου; Να μη χρειάζεται να εξηγείς. Απλά να σωπαίνεις και να μη νιώθεις αμήχανα γι' αυτό. Αν μπορούμε να μοιραστούμε τη σιωπή μας, τότε σίγουρα μπορούμε να μοιραστούμε τη ζωή μας.

Λεμονιές στο παράθυρο

*«Σκοπός της ζωής μας δεν είναι η χαμέρπεια
Υπάρχουν απειράκις ωραιότερα πράγματα και απ’ αυτή την αγαλματώδη παρουσία του περασμένου έπους.
Σκοπός της ζωής μας είναι η αγάπη.
Σκοπός της ζωής μας είναι η ατελεύτητη μάζα μας.
Σκοπός της ζωής μας είναι η λυσιτελής παραδοχή της ζωής μας.
Της κάθε μας ευχής εν παντί τόπω εις πάσαν στιγμήν εις κάθε ένθερμον αναμόχλευση των υπαρχόντων.
Σκοπός της ζωής μας είναι το σεσημασμένο δέρας της υπάρξεώς μας».. (Τριαντάφυλλα στο πααράθυρο, Α. Εμπειρίκος)


Λες δε θα ξαναγράψω. Ποτέ. Γιατί πονάει. Γιατί δεν ξέρω. Αλλά πονάει. Λες δε θα ξαναγράψω. Στη στάση γύρω στις 12. Μεσάνυχτα στη στάση. Πενηντάρης. Ταλαιπωρημένος. Βλέμμα με μισή κουταλιά πίκρα. Ίδιο εκείνος. Βλέμμα ίδιο εκείνος. Πάνε πολλά χρόνια που πέθανε. Οι εργάτες έχουν το βλέμμα του. Εκείνο το καστανό του σκύλου. Κι εγώ τα μάτια του έχω. Και το αίμα του. Αυτό που μέσα κυλάει ολόκληρη η εργατική τάξη. Καταδικασμένη στο αστικό μου κουκούλι. Με μια τάξη που βράζει χωμένη σ’ ένα αστικό κατάλοιπο. Αναθεματισμένες λέξεις που ξυπνάνε με μόνο το βλέμμα ενός κουρασμένου εργάτη που κάνει το αίμα μου να βράζει. Ίδιο με το δικό του βλέμμα. –Πού δουλεύει ο παππούς; -Στην Αραβία, στα καράβια του κυρίου Λάμδα. –Πού δουλεύει ο παππούς τώρα που γύρισε στην Ελλάδα; -Στην οικοδομή.


Στη γειτονιά είχαν έρθει πολλές οικογένειες από τα ανατολικά. Η μάνα μου έλεγε να μην κάνουμε παρέα μαζί τους. Ήτανε ξένοι. Η κυρία Έψιλον δούλευε σαν καθαρίστρια. Είχε έρθει από τη Γεωργία μαζί με τον άνδρα και την κόρη της. Εκείνος πέθανε πολύ γρήγορα από εγκεφαλικό κι εκείνη καθάριζε σκάλες. Δεν την κοίταξα ποτέ στα μάτια. Ντρεπόμουν τόσο που μας καθάριζε τη σκάλα. Τη συνάντησα τυχαία προχθές μετά από χρόνια. Η Ελενίτσα είναι πολύ καλή μαθήτρια. Της λέω, να περάσει στη νομική, να γίνει σαν κι εσένα.


Τζατζίκι. Ο παππούς έτρωγε τζατζίκι και μας έμαθε κι εμάς. Βρωμούσαμε σκόρδο για ώρες αλλά δε μας πείραζε. Αυτό μας ένωνε. Σκόρδο και τηγανιτές πιπεριές ξυπόλητοι στην αυλή. Στις πλαστικές καρέκλες. Παντού γόπες. Άσσος άφιλτρα. Ο παππούς πέθανε. Δε θυμάμαι καν τι μέρα ήτανε. Δε θυμάμαι τι γεύση είχε το τζατζίκι. Δε θυμάμαι την αίσθηση που άφηνε το τσιμέντο στα γυμνά μου πέλματα. Μόνο την εικόνα του σε μια σκαλωσιά έχω. Εικόνα που στην πραγματικότητα δεν είδα ποτέ. Το αστικό μου κουκούλι με έκανε άσχημη και γριά.


Ο παππούς πέθανε. Σα να μην υπήρξε ποτέ. Σαν να μη φάγαμε ποτέ σκόρδο στην αυλή. Σαν να μην έζησε ποτέ κανείς σ’ αυτό το σπίτι. Υπάρχει ένα σπίτι στο οποίο δεν έζησε ποτέ κανείς. Μόνο μια οικογένεια με χελιδόνια και ένα ζευγάρι γόπες. Κι ένας φύκος μπέντζαμιν και μια λεμονιά. Και μια χελώνα που έφυγε γρήγορα.


Αίμα. Γιατί δεν κυλάει αίμα παρά μόνο συνείδηση; Τάξη; Πώς βρέθηκε αυτή η λέξη στο αίμα μου; Δεν ανέβηκα ούτε μια φορά σε σκαλωσιές. Δεν μπήκα ποτέ σ’ εργοστάσιο. Δεν ξύπνησα ποτέ χαράματα για να πάω στη δουλειά. Μόνο μαλθακά έχωσα τη μούρη μου σε βιβλία και τετράδια. Επανάσταση με βιβλία; Τι γελοιότητα. Ένα αστικό κουκουλάκι κι ένα σχετικά προφυλαγμένο περιβάλλον. Όμως γιατί κάθε κύτταρο ουρλιάζει; Ποιός εργάτης ζει μέσα τους; Ο παππούς; Το σκόρδο; Οι λεμονιές; Η Ευθυμία που καθάριζε τις σκάλες; Εργάτες. Παντού.

Όμηροι σε γκρίζες ζώνες

Ο Νίκος Νικήσιανης, μέλος της Αντιρατσιστικής Πρωτοβουλίας Θεσσαλονίκης, μιλά για γκρίζες ζώνες, ροζ κάρτες, ρατσισμό από τα πάνω, κυνηγητό και εξαθλίωση στις γειτονιές των μεταναστών. Και η συζήτηση για τη λαθρομετανάστευση έχει ανοίξει για τα καλά και η 20η Ιουνίου έχει οριστεί ως παγκόσμια ημέρων των προσφύγων.



της Παυλίνας Εξαδακτύλου, pavlinaex@gmail.com



Συμβατικά

«Τον όρο “μετανάστης” τον χρησιμοποιούμε για ανθρώπους που είναι κυρίως οικονομικοί μετανάστες, μένουν μόνιμα εδώ και εργάζονται. Βρίσκονται δηλαδή σε μια διαδικασία ένταξης. Με τον όρο «πρόσφυγας» χαρακτηρίζουμε άτομα που χρονικά έχουν εγκατασταθεί στη χώρα πιο πρόσφατα, αιτούνται πολιτικό άσυλο και μένουν στη χώρα με τη ροζ κάρτα. Φυσικά αυτή η διάκριση είναι εντελώς συμβατική και αφορά απλά τα χαρτιά των μεταναστών».


Γκρίζες ζώνες

«Σε σχέση με τους μετανάστες,μπορούμε να πούμε ότι η τελευταία διαδικασία νομιμοποίησης ήταν εξαιρετικά αποτυχημένη. Ενας από τους λόγους ήταν η απίστευτη γραφειοκρατία όπου οι μετανάστες έπρεπε να σπαταλήσουν άπειρες ημέρες και πάρα πολλά χρήματα. Ουσιαστικά η διαδικασία είχε απλά εισπρακτικό χαρακτήρα. Ειδικά για τη Θεσσαλονίκη, ήταν τέτοια η γραφειοκρατία που οι μετανάστες έπαιρναν τελικά μια άδεια παραμονής η οποία ήταν ληγμένη. Ηταν μια παράλογη κατάσταση η οποία κρατούσε τους μετανάστες ομήρους. Τους κρατούσε καθηλωμένους σε μια γκρίζα ζώνη. Για ελάχιστους από αυτούς υπάρχει η δυνατότητα μιας σταθερής πενταετούς άδειας παραμονής. Ολοι σχεδόν βρίσκονται σ' αυτήν την ομηρία της γκρίζας ζώνης».


Το χαμηλότερο ποσοστό της Ευρώπης

«Οι αιτήσεις για πολιτικό άσυλο απορρίπτονται σχεδόν πάντα. Το ποσοστό της Ελλάδας στις αιτήσεις για πολιτικό άσυλο που τελικά γίνονται δεκτές είναι το χαμηλότερο της Ευρώπης. Από τις μερικές χιλιάδες αιτήσεις, γίνονται δεκτές το πολύ δέκα, δεκαπέντε αιτήσεις. Οι πρόσφυγες καταθέτουν την αίτηση, παίρνουν τη ροζ κάρτα, μετά από ένα, δυο χρόνια η αίτησή τους απορρίπτεται και ξεκινά μια διαδικασία προσφυγών. Σ' αυτήν την ενδιάμεση κατάσταση μπορούν να βρίσκονται χρόνια. Μονίμως μετέωρο, ουσιαστικά παράνομοι αλλά όχι τόσο ώστε να απελαθούν».

«Είσαι ευάλωτος; Σ' εκμεταλλεύομαι».

«Το ότι υπάρχουν παράνομοι μετανάστες οφείλεται στην αδυναμία και την άρνηση του ελληνικού κράτους να νομιμοποιήσει τους μετανάστες. Εδώ και δεκαπέντε χρόνια το κύριο αίτημα του αντιρατσιστικού κινήματος και των ίδιων των μεταναστών είναι η νομιμοποίηση. Οταν το ίδιο το κράτος χαρακτηρίζει ως παράνομους τους ανθρώπους που ζουν και εργάζονται εδώ, οδηγεί ουσιαστικά στη διόγκωση των φαινομένων της εγκληματικότητας και της γκετοποίησης. Πρέπει να εξαλειφθεί αυτή η διάκριση μεταξύ νόμιμων και παράνομων μεταναστών. Η λαθρομετανάστευση δεν είναι πρόβλημα. Είναι σαφές ότι είναι μια συνειδητή πολιτική όλων των ελληνικών κυβερνήσεων, οι οποίες κρατούν κατά την εκτίμησή μας τους μετανάστες σ' αυτήν την κατάσταση, ώστε να είναι ευάλωτοι και άρα να μπορούν να τους εκμεταλλευτούν. Αποδεικνύεται ότι οι παράνομοι μετανάστες είναι επιλογή των κυβερνήσεων γι' αυτό πάντα εμείς ζητούσαμε οριστική νομιμοποίηση όλων».

Το κυνηγητό

«Η λαθρομετανάστευση είναι πρόβλημα. Πρώτα απ' όλα των ίδιων των ανθρώπων που είναι παράνομοι και ζουν σε αυτήν την κατάσταση. Θα μπορούσε να λυθεί χωρίς καταστολή. Χωρίς κυνηγητό. Χωρίς βαρβαρότητα. Με πολύ λιγότερο κόστος. Θα μπορούσαν να τους νομιμοποιήσουν. Θα μπορούσε να λυθεί σε ελάχιστες ημέρες και θα στοίχιζε πολύ λιγότερο».

Αριθμοί. Ανθρωποι. Καταστολή.

«Στην Ελλάδα δε ζουν δυο εκατομμύρια μετανάστες, ούτε αναμένεται τα επόμενα χρόνια να γίνουν πέντε. Στην πραγματικότητα, οι μετανάστες δεν ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο, από τους οποίους 600.000 περίπου είναι οι νόμιμοι. Από κει και πέρα, μιλάμε για μερικές χιλιάδες νέες αφίξεις προσφύγων. Αυτό το κυνήγι στα σύνορα και η καταστολή είναι αναντίστοιχα με το μέγεθος του αριθμού των μεταναστών. Για μας γίνεται μια προσπάθεια να περάσει η καταστολή ολοένα και βαθύτερα στην ελληνική κοινωνία».

Ο ρατσισμός από τα πάνω

«Το πρόβλημα του ρατσισμού στην Ελλάδα εντοπίζεται κυρίως στις κρατικές πολιτικές και όχι τόσο στους Ελληνες. Πρόκειται για έναν θεσμικό ρατσισμό. Είναι απολύτως αναμενόμενο έτσι να δημιουργηθεί και ο ρατσισμός από τα κάτω».

Εγκληματικότητα και εξαθλίωση. Εξαθλίωση και εγκληματικότητα.

«Σε συνθήκες φτώχειας και εξαθλίωσης είναι σίγουρο ότι τα πράγματα θα εκτραπούν. Σαφέστατα υπάρχει εγκληματικότητα αλλά πίσω από αυτήν, βρίσκεται μια κοινωνική κρίση. Δεν είναι μόνο ζήτημα μετανάστευσης αλλά ζήτημα βαθιάς κοινωνικής κρίσης. Τώρα σε ό, τι αφορά τις διάφορες επιτροπές κατοίκων στις γειτονιές οι οποίες κάνουν καταγγελίες, υπάρχει ένα ερωτηματικό για το ποιοί τις αποτελούν και τι σκοπιμότητες εξυπηρετούν».

«Το ταξίδι της φάλαινας»

Ζεστό καλοκαίρι, κρατάς ακόμα
κίτρινο αέρα φυσάει ένα μεγάλο στόμα
απ' το ραδιόφωνο οι εκφωνητές ασκούν υπεροχή
ανασταίνουν και θάβουν χωρίς καμιά διακοπή
ασταμάτητα κανάλια τρώνε το μυαλό μας
έχουμε χάσει τόσα που δεν ξέρουμε τι είναι δικό μας
οι φτωχοί ξέρω πως είναι περισσότερο φτωχοί
κι οι πλούσιοι βαριούνται την τρελή τους ζωή
μέσα από έντυπα μας καλούν να ζήσουμε μια άλλη ζωή
μα είναι ζωή αυτή;
όταν μια οικογένεια ζει μ' ένα μισθό εκατό χιλιάδες
οι τύραννοι χαϊδεύουν κοιλιές μεγάλες
και δεν είναι μόνο αυτό, μας κυνηγούν χιλιάδες μάρκες
έξτρα φόροι, έξτρα Φ.Π.Α., έξτρα σκατά
κι ένας πόλεμος δίπλα μας που κανείς δεν τον σταματά
και κανείς δε διακινδυνεύει
η αγάπη μάς διαφεύγει
κι αντί γι' αυτό ψιθυρίζουμε διαφημίσεις
χρησιμοποιούμε το σεξ για ν' αποφύγουμε τις σχέσεις
κι απ' το ταξίδι της φάλαινας είμαστε τόσο μακριά
σ' ένα παιδικό τραγούδι το μυαλό μου ξυπνά
κι ακούω τα πλοία να διασχίζουν τις θάλασσες
είχα τόσα ωραία πράγματα κι εσύ μου τα χάλασες

Σαν κατεψυγμένα κρέατα πουλιούνται τα πρότυπα
ταυτιζόμαστε με ήρωες κι αλλάζουμε πρόσωπα
πολύ αργά καταλαβαίνουμε πως ήταν σα μια στύση που πέφτει
ένα εκατομμύριο στερεότυπα που δεν έχουν πια καμιά γεύση
με κάνουν ν' απορώ πώς στεκόμαστε αδιάφοροι στο ψέμα
γιατί χάνουμε χρόνο όταν μέσα μας τρέχει το αίμα
σαν οδοντόπαστες λιώνουμε μπροστά απ' την τηλεόραση
κοιτάμε εικόνες έχοντας χάσει την αρχική όραση
κοιτάζοντας τα ιδρωμένα πρόσωπα κάθε γλείφτη
καθαρίζουμε φρούτα για να διατηρούμε την αργή μας σήψη
καθαροί στρέιτ γιάπις διασχίζουν λεωφόρους
περήφανα στήνουν το μέλλον με δικούς τους όρους
σαν έξυπνοι βλάκες φέρνουν τη ντροπή της εκπαίδευσης
κι από μια περιστρεφόμενη θέση καμαρώνουν γι' αυτή τη δικαίωση
το 2000 η μόδα θα τους θέλει ντυμένους με δερμάτινα
πιο γυμνασμένους
να κυβερνούν κατώτερα όντα άτιμα
κι απ' το ταξίδι της φάλαινας είμαστε τόσο μακριά
σ' ένα παιδικό τραγούδι το μυαλό μου ξυπνά
κι ακούω τα πλοία να διασχίζουν τις θάλασσες
είχα τόσα ωραία πράγματα κι εσύ μου τα χάλασες

Στην πίστα του αεροδρομίου έχει νυχτώσει
ένα εκατομμύριο αστέρια φωτίζουν ό,τι μ' έχει πληγώσει
ένας φίλος μου απόψε εγκαταλείπει αυτή τη χώρα
κατά βάθος λυπάται μα δε βλέπει και την ώρα που η ζωή του θ' αλλάξει
όταν τ' αεροπλάνα πετάνε
η γη απλώνεται και οι άνθρωποι ξεχνάνε
είναι τρομέρο το θέαμα
η αίσθηση αυτή ότι πετάς
δεν έχω άλλη εκλογή
ένα κίτρινο ταξί περιμένει
φυσάει, θα χειμωνιάσει
δύο ώρες και ξημερώνει
συννεφιασμένη Κυριακή
πρώτη μέρα του χειμώνα
σκέφτομαι τους πιο σημαντικούς ανθρώπους αυτού του αιώνα
απ' το δεξί καθρεφτάκι ο κόσμος μένει πίσω
ποτέ δεν είχα τίποτα κι απόψε θέλω να σε φιλήσω
να μείνεις στα μάτια μου σαν άδειο τοπίο
να κάνουμε έρωτα στο αστεροσκοπείο
κουλουριασμένοι σα μπάλα να εκτοξευθούμε
μέχρι που ειρηνικά στο διάστημα να κοιμηθούμε
κι απ' το ταξίδι της φάλαινας είμαστε τόσο μακριά
σ' ένα παιδικό τραγούδι το μυαλό μου ξυπνά
κι ακούω τα πλοία να διασχίζουν τις θάλασσες
είχα τόσα ωραία πράγματα κι εσύ...

Παϊδάκια κανείς;

Συχνά μπαίνω στο site της πρωτοβουλίας για τα δικαιώματα των κρατουμένων. Λίγες μέρες νωρίτερα τα μέλη έχουν αναρτήσει το εξής ποστ: «Αλλος ένας νεκρός προστέθηκε στη μακρά λίστα των κρατουμένων. Ο Λούσι Ισμετ, 34 ετών, αλβανικής καταγωγής, ο οποίος κρατείτο από το 2001 στις ελληνικές φυλακές, βρέθηκε απαγχονισμένος στη τουαλέτα του κελιού του στις φυλακές του Μαλανδρίνου. Απελπισμένος, χωρίς κανένα επισκεπτήριο όλα αυτά τα χρόνια και χωρίς την πολυπόθητη άδεια που θα του επέτρεπε την επικοινωνία με τον έξω κόσμο, έχοντας προειδοποιήσει τους δικούς του ότι δεν άντεχε άλλο την απομόνωση της φυλακής, έδωσε τέλος στη ζωή του. Οι μεσαιωνικές συνθήκες κράτησης, αλλά και οι πειθαρχικές ποινές που αποκλείουν τους κρατούμενους από τις άδειες που δικαιούνται, και αποτελούν και το μόνο τρόπο σταδιακής επανένταξής τους στην κοινωνία, οδηγούν στην απελπισία και μερικές φορές και στο θάνατο». Ενας νεαρός άνδρας βρέθηκε νεκρός. Πρώτα απομονωμένος κι ύστερα νεκρός. Οταν πριν μερικούς μήνες κάναμε ένα ρεπορτάζ με τον Α. για το ψήφισμα που είχαν καταθέσει υπόψιν του Υπουργείου Δικαιοσύνης επιτροπές κρατουμένων απ' όλη την Ελλάδα, τα μέλη της Πρωτοβουλίας μας είχαν μιλήσει για τις απάνθρωπες συνθήκες ζωής των κρατουμένων. Μας είχαν εξηγήσει πως ούτε οι δικηγόροι δεν πηγαίνουν στο Μαλανδρίνο, ότι οι κρατούμενοι εκεί μένουν απομονωμένοι από συγγενείς και φίλους, ότι οι «εκσυγχρονισμένες» αυτές φυλακές θυμίζουν λευκά κελιά. Τι άλλαξε από τότε στην καθημερινότητα αυτών των ανθρώπων; Αν κρίνω από την ιστορία του νεκρού Λούσι, μάλλον τίποτε. Πώς το λέει ο Λειβαδίτης; «Και καμία φορά τη νύχτα μια κραυγή που ζητάει βοήθεια ακούγεται απ’ το παρελθόν... Εξάλλου, η κάμαρα μου μοιάζει με όλες τις κάμαρες της γης, θέλω να πω πόσο στο βάθος είμαστε άδικοι ή ξένοι».

«Δυτικές Συνοικίες»

«Δω πέρα κάθε κοπέλα έχει μια φούχτα
αλατισμένο φως κάτου από τη φούστα της
και τα παιδιά έχουν πέντε-έξι σταυρουλάκια πίκρα
πάνου στην καρδιά τους, σαν τα χνάρια
απ' το βήμα των γλάρων στην αμμουδιά το απόγευμα». (Ρωμιοσύνη, Γ.Ρίτσος)

Η αφορμή ήταν ένας ταξιτζής κάποιο βράδυ Δευτέρας. -Πού πάμε κοπελιά; -Δυτικά. -Δυτικά; Είναι πολύ χάλια εκεί. Οι άνθρωποι είναι κάπως και οι γειτονιές είναι κάπως. -Κάπως; Πώς κάπως δηλαδή; Για να μην στα πολυλογώ, δεν ανταλλάξαμε κουβέντα μέχρι το τέλος της διαδρομής και όταν έφυγα, του κοπάνησα την πόρτα στα μούτρα.

Ακου, οι άνθρωποι είναι κάπως!

Οι εικόνες και οι σκέψεις που κάνεις καμιά φορά για έναν τόπο ή τους ανθρώπους του είναι κλεμμένες. Κλεμμένες από ένα τεράστιο στερεότυπο, γεννημένες από το φόβο του διαφορετικού, του αλλιώτικου, του μακρινού. Γεννηθήκαμε δυτικά. Μεγαλώσαμε δυτικά. Ζούμε δυτικά. Στη γειτονιά μου υπάρχουν ακόμη χαμηλά σπίτια. Υπάρχουν γειτόνισσες που πίνουν καφέ στις αυλές. Υπάρχει ακόμη το ψιλικατζίδικο που αγοράζαμε παγωτό κορνέτο, 120 δραχμές. Υπάρχει ο κυρ Γιάννης που πουλάει με το φορτηγό αυγά και πατάτες. Υπάρχει η φουρνάρισσα που τους ξέρει όλους με το μικρό τους όνομα. Είχα χρόνια να πάω στο φούρνο. -Πόσο θέλετε για το κουλούρι; -Πενήντα λεπτά. -Μισό λεπτό, της λέω, να βρω το πορτοφόλι μου. -Δεν πειράζει κούκλα μου. Μου τα δίνεις την άλλη φορά. Δε με ήξερε αλλά μ' εμπιστευόταν. Την άλλη φορά.

Ο κύριος Νι πέθανε.


Τον θυμάμαι χρόνια να κάθεται με τη γυναίκα του στο μπαλκόνι. Είχαν ένα καλαθάκι που κρεμόταν από το μπαλκόνι με ένα λευκό σχοινί. Εκείνος πήγαινε στη λαϊκή και όταν έφτανε κάτω από το μπαλκόνι, τη φώναζε. Εκείνη έβγαινε, του πέταγε το καλαθάκι, εκείνος έβαζε με προσοχή τις σακκούλες μέσα και πήγαινε στο καφενείο. Για φαντάσου. Πέθανε. Οπως και πολλοί από εκεί τριγύρω. Οι περισσότεροι από καρκίνο. Τυχαίο που στα δυτικά είναι όλα τα εργοστάσια και οι βιομηχανίες; Δεν έχω ιδέα. Ομως εκείνοι πέθαναν. Τα φουγάρα των εργοστασίων ποτέ. Εργάτες οι περισσότεροι. Βιοπαλαιστές. Οι έρευνες θα τους χαρακτήριζαν άτομα με χαμηλό κοινωνικό στάτους. Σε βεβαιώνω πως όλοι τους υπήρξαν ψηλότεροι απ' όσο φαντάζεσαι.

Η δεσποινίς Σίγμα έγινε κυρία.


Οπως και αρκετά από τα κορίτσια εκεί. Στη γειτονιά μου παντρευόμαστε νωρίς και ενίοτε πεθαίνουμε νωρίς. Στο είπα και πιο πριν. Τα φουγάρα για τα οποία δουλεύουμε μας σκοτώνουν. Ο παππούς Πι δούλευε στην οικοδομή. Ο παππούς Βήτα στα εργοστάσια. Αναπόφευκτα στο αίμα, στην ταυτότητα η εργατική συνείδηση. Κι ας σου λένε ότι είσαι μικροαστός. Στη γειτονιά μου γίναμε μικροαστοί και μέσα μας βράζει η εργατική μας συνείδηση. Στη γειτονιά μου, ζούμε στις αυλές. Απλώνουμε τις ζωές μας στις κερασιές και κλέβουμε μανταρίνια και λεμόνια από τους κήπους τριγύρω. Φέρνουμε τη θάλασσα μέσα στα σπίτια μας.

Βαγγέλης Τασιόπουλος

Γεννήθηκε στη Μεσσηνία. Σπούδασε Παιδαγωγικά και Ειδική Αγωγή. Διδάσκει στο Ειδικό Σχολείο του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ. Εχει γράψει βιβλία και ποιητικές συλλογές. Ο Βαγγέλης Τασσιόπουλος μιλά για τη ζωή δίπλα σε παιδιά που παλεύουν με τον καρκίνο.


«Διδάσκω σε παιδιά με νεοπλασματικές ασθένεις που νοσηλεύονται στο νοσοκομείο. Σε παιδιά δηλαδή που πάσχουν από καρκίνο. Κάποια από αυτά νοσηλεύονται για ένα μικρό διάστημα κι υπάρχουν άλλα που παραμένουν εκεί για χρόνια.

«Κάποιες φορές καταλαβαίνεις ότι τα παιδιά αντιλαμβάνονται ότι ίσως και να μην τα καταφέρουν. Εχω ακούσει παιδιά να κλαίνε λέγοντας πως δεν αντέχουν άλλο, πώς έχουν κουραστεί να παλεύουν με την αρρώστια τους, που παραιτούνται και εγκαταλείπουν τον αγώνα.

«Ο δάσκαλος στο νοσοκομειακό σχολείο είναι αυτός που δε φοράει άσπρη ποδιά και δεν προκαλεί πόνο στα παιδιά. Αυτό είναι το συγκριτικό μας πλεονέκτημα σε σχέση με τους γιατρούς και το νοσηλευτικό προσωπικό. Από την άλλη, ο δάσκαλος είναι αυτός που φέρνει την έξω ζωή μέσα. Προσπαθούμε να φέρνουμε τα παιδιά σε τέτοιο σημείο ώστε να τα κάνουμε να αναζητούν το δάσκαλο. Να σε βλέπουν στο διάδρομο και να σου λένε «θέλω να μιλήσουμε, να κάνουμε μάθημα, να ζωγραφίσουμε».

«Συνήθως τα παιδιά που νοσηλεύονται για μεγάλο διάστημα είναι οκτώ με δέκα. Ερχονται όμως και πολλά παιδιά καθημερινά για εξετάσεις ή για να υποβληθούν σε θεραπεία, οπότε ο αριθμός μεγαλώνει αρκετά».

«Εχω συναντήσει παιδιά που μεγάλωσαν στο δωμάτιο ενός νοσοκομείο. Κάποια τελικά τα κατάφεραν ενώ κάποια άλλα όχι. Το να είσαι δάσκαλος στο σχολείο ενός νοσοκομείου είναι ουσιαστικά ένα στοίχημα με τον εαυτό σου. Φτάνεις στα άκρα γιατί πρόκειται για έναν άλλο κόσμο. Δοκιμάζεις τον εαυτό σου. Μπορείς να αντέξεις να κάνεις μάθημα όταν στο διπλανό δωμάτιο ψυχορραγεί ένα παιδί; Μπορείς να φτάσεις στο σημείο να πεθαίνει ένα παιδί κι εσύ να του λες ότι όλα θα πάνε καλά ενώ ξέρεις ότι του μένουν μονάχα λίγες ώρες ζωής;».

«Πάντα υπάρχει η ανάμνηση και η εικόνα των παιδιών που έχουν φύγει από τη ζωή. Πάντα τα σκέφτομαι και πάντα τα θυμάμαι. Κάτι που μου έκαναν ή κάτι που μου είπαν. Το πρώτο σοκ το έπαθα όταν ένα κορίτσι που νοσηλευόταν με θυμήθηκε από μια παρουσίαση ενός βιβλίου μου. Στο άδειο δωμάτιο βρήκα ένα αντίτυπο. Δεν θα το ξεχάσω ποτέ αυτό».

Maraveyas Ilegal

Συνέντευξη στην Παυλίνα Εξαδακτύλου



Το διάστημα που ο Μαραβέγιας και η μπάντα του έπαιζαν στη Θεσσαλονίκη εκείνα τα βράδια των χειμωνιάτικων Παρασκευών, στο γραφείο ακούγαμε το σιντί στο repeat. Ο Α. έψαχνε κάποια να της μοιάζει, η Χ. προσπαθούσε να κόψει τα σχοινιά πριν γίνουν συρματόσκοινα κι εγώ δεν σταματούσα, ξημέρωνε κι έφευγα.


Είναι η πρώτη φορά που θα παίξετε με τη μπάντα σου σ' έναν τόσο μεγάλο χώρο όπως η Μονή Λαζαριστών;

Ακριβώς. Χαίρομαι πολύ γι' αυτό γιατί γενικά νομίζω ότι μας πάει να παίζουμε σε ανοιχτούς χώρους. Η μουσική μας ταιριάζει με την αύρα του καλοκαιριού και πιστεύω ότι θα είναι μια υπέροχη βραδιά με πολύ καλή επικοινωνία με το κοινό.

Πώς προέκυψε αυτή η μπάντα;

Η ιδέα ξεκίνησε το 2002 που γύρισα στην Ιταλία έπειτα από οκτώ χρόνια. Εκεί σπούδασα, έκανα μεταπτυχιακό και παράλληλα έπαιζα με το συγκρότημά μου, ένα συγκρότημα από Ιταλούς και Αραβες. Εκείνα τα καλοκαίρια κάναμε τουρνέ στην Ιταλία και την Ευρώπη. Στην επιστροφή σκέφτηκα να συνεχίσω αυτό που είχα ξεκινήσει. Κάποια στιγμή γνώρισα το ντράμερ και κάπως έτσι φτιάξαμε το project «Maraveyas Ilegal». Ολοι έχουμε ένα παρόμοιο παρελθόν. Εχουμε ζήσει στο εξωτερικό, έχουμε κυνηγήσει την τύχη μας εκεί και έχουμε περιπλανηθεί και έχουμε καταλήξει κάπου.

Το οποίο αγαπήθηκε ιδιαίτερα από το νεανικό μουσικό κοινό.

Η αποδοχή από τον κόσμο ήταν κάτι που περίμενα πως και πως. Από τη συμμετοχή μου σε άλλα σχήματα, είχα μια αίσθηση ότι η μουσική μου άρεσε στο κοινό. Νομίζω πως ο κόσμος έχει ξεχωρίσει το πάθος και την ενέργεια που βγάζουμε στα live. Αυτό είναι κάτι που μας βγαίνει εντελώς αυθόρμητα και δημιουργεί μια ζεστή σχέση με το κοινό.

Πάντως στη συναυλία με το Φοίβο Δεληβοριά απέσπασες πιο δυνατό χειροκρότημα από εκείνον.

Η συνεργασία με το Δεληβοριά ήταν πολύ όμορφη. Ημουν φαν και έχω ακούσει πολύ Φοίβο στη ζωή μου. Το περίεργο στη συγκεκριμένη συνεργασία ήταν ότι για πρώτη φορά έπαιζα χωρίς τη μπάντα μου αλλά με τους μουσικούς του Φοίβου.

Μπορείς να βάλεις σ' ένα καλούπι τη μουσική σου και να την κατατάξεις κάπου;

Είναι πολύ δύσκολο αυτό και μάλλον αδύνατο. Ισως θα μπορούσα να πω ότι πρόκειται για ένα νέο είδος λαϊκής ποπ. Εχει στίχο λαϊκό που αγγίζει τον καθένα, που είναι κατανοητή και μια πολυρυθμική, μεσογειακή καρδιά.

Σε μια από τις εμφανίσεις σου εδώ στη Θεσσαλονίκη είχες αφήσει με χιούμορ να εννοηθεί ότι σε ενοχλεί που το άλμπουμ κυκλοφορεί από υπολογιστή σε υπολογιστή και το κοινό το αποκτά με ένα απλό download.

Μέσω του διαδικτύου είναι πια πολύ εύκολο να γίνει γνωστή η μουσική σου, ειδικά από το myspace ή ακόμη και το facebook. Μπορείς να ανακοινώσεις νέες κυκλοφορίες ή εμφανίσεις. Προσωπικά ασχολούμαι αρκετά με αυτό κομμάτι και φροντίζω να απαντάω προσωπικά στα μέιλ και τα μηνύματα. Είναι κάτι που μ' αρέσει αυτό. Αυτό που με ενοχλεί σε ό, τι αφορά το διαδίκτυο είναι ότι τα θέλουμε όλα και τα θέλουμε τώρα. Αυτή η ευκολία και η τεμπελιά του διαδικτύου με ενοχλούν. Δεν έχουμε την υπομονή να πάμε στο δισκοπωλείο και να ακούσουμε εκεί τραγούδια. Που δεν πάμε σ' ένα βιβλιοπωλείο. Δε με πειράζει αν κάποιος δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να αγοράσει το δίσκο και τον κατεβάζει. Με ενοχλεί όμως αυτός που απλά βαριέται και τον κατεβάζει μέσω torrent.

Την ίδια τεμπελιά εντοπίζεις και στις σχέσεις των ανθρώπων;

Νομίζω ότι αυτό ακριβώς είναι σημείο των καιρών γι΄αυτό και η δική μας προτροπή είναι «όλοι στο δρόμο». Να μην καθόμαστε όλη την ημέρα στο σπίτι, να βγούμε έξω. Να γιορτάσουμε.

Αιώνια λιακάδα ενός καθαρού μυαλού

Κάποτε ήμουν σίγουρη για πολλά.

Το ένα ήταν μαύρο,

το άλλο τετράγωνο,

ένα άλλο πολύχρωμο,

το τέταρτο ήταν φτιαγμένο από κεραμίδι.

Ολα είχαν ένα όνομα,

μια ετικέτα,

μια ταυτότητα,

ένα κουτί στο οποίο στριμώχνονταν,

κερδίζοντας μια θέση στην αιώνια λιακάδα του μυαλού μου.

Ενίοτε και στην αιώνια σύγχυση.

Οι άνθρωποι ήταν καλοί

ή κακοί.

Σχετικά όμοιοι μεταξύ τους.

Εγώ ήμουν πάντα η διαφορετική.

Υπήρχε πάντα το φεγγάρι,

η κεραμοσκεπή

το παράθυρο δίπλα στον υπολογιστή

το ανεκπλήρωτο

το εαν δεν, τότε θα

το κορίτσι

ζευγάρια καστανά μάτια

μια φυγή

το παρελθόν

η πληγή

εγώ αυτιστική

η πραγματικότητα και ο σουρεαλισμός

οι ταράτσες που δεν ενώνονται ποτέ

το μαύρο φόντο και η κιμωλία

πολλά.

Κάποτε ήμουν νέα.

Αλήθεια, υπήρξα νέα!

Το σκαρφάλωμα στ' αστέρια αφήνει σημάδια στα γόνατα

αλλά τι νόημα θα είχαν οι ουρανοί

αν δε ράβονταν πάνω τους αστέρια που τρυπάνε τα πόδια;

Υπήρξα νέα.

Για φαντάσου, ήμουν κάποτε κι εγώ νέα,

οι λέξεις έφτιαχναν σκάλα και να σου πρώτο τραπέζι ουρανός.

Οι λέξεις ήταν πάντα καθαρές.

Ακριβώς όπως και οι προθέσεις.

Οι άνθρωποι με απογοήτευαν

αλλά πάντα στο τέλος εγώ τους απογοήτευα περισσότερο.

Ήμουν νέα

και είχα καθαρές προθέσεις

και σκέψεις γεμάτες λιακάδα.

Απογοητευτική

αλλά τουλάχιστον νέα.

Νέα,

χωρίς πυξίδα

αλλά με καθαρές προθέσεις.

Υπήρξα κι εγώ νέα κάποτε.

Νέα,

με καθαρό μυαλό,

μακάρια αφημένο στην αιώνια λιακάδα του.

Ημουν νέα και με φώναζα Μάριον.

Σήμερα δεν ξέρω αν είμαι ακόμη νέα.

Σήμερα δεν ξέρω τι έχει απομείνει από τη Μάριον.

Σίγουρα υπήρξα νέα;

Το απολιτίκ φίδι κι ο άνδρας από τις Φιλιππίνες

Οσο πιο πολύ διαβάζεις και προσπαθείς να καταλάβεις τον κόσμο κι εσένα μέσα σ' αυτόν, τόσο πιο αδιάφορο σε αφήνει η τηλεόραση και οι άνθρωποί της ή όχι; Αναρωτιέμαι συχνά τελευταία. Αναρωτιέμαι και το γυαλί της οθόνης μου ραγίζει όλο και πιο πολύ. Τα δελτία ειδήσεων και οι ενημερωτικές εκπομπές και οι αναλύσεις έπρεπε να με πείσουν για το μέγεθος της αποχής που έφταιξε για όλα. Καμιά φορά για όλα φταίει το γκαζόν. Τώρα για όλα φταίει η αποχή. Η πολιτική είναι πια μια δημοσκόπηση, ένα exit poll, η άποψη δυο κορυφαίων δημοσιογράφων, μια απέραντη επικοινωνιακή θέαση των πραγμάτων. Η καφενειακή αντίληψη του «όλοι είναι ίδιοι» μας προσβάλλει όλους σαν ιός, τα προγράμματα των κομμάτων στριμώχνονται στις ξαπλώστρες και τα αντηλιακά, η απάθεια κάνει ηλιοθεραπεία μαζί μας, τρώμε παγωτό με γεύσεις βανίλια-φράουλα-απολιτίκ. Πρέπει να γίνεις φοβικός. Να γίνεις υποταγμένος. Στη στροφή στο Βαρδάρι για Εγνατία κάπου ανάμεσα στα κάγκελα για τα έργα του μετρό είδα έναν άνδρα από τις Φιλιππίνες. Προσπαθούσε να δέσει το κορδόνι του αριστερού παππουτσιού του. Οπως έσκυβε εκεί ανάμεσα στα κάγκελα είχες την αίσθηση ότι είναι φυλακισμένος. «Πού ήρθες;» σκεφτόμουν από μέσα μου. «Θα είσαι πάντα ξένος σ' αυτήν τη χώρα. Κι όσο περνούν τα χρόνια, θα γίνεσαι ακόμη πιο ξένος. Για όλους.». Το γυαλί της οθόνης μου ράγιζε κι όπως ο άνδρας έδενε το κορδόνι του, μου φάνηκε πως είδα ένα φίδι να τυλίγεται στο δεξί του πόδι.

«Ποίημα στο μαγνητόφωνο»

«Ερημες αναπνέουν στους κήπους οι προτομές. Στοπ. Ολα σβήνονται. Θέλω να βγω απ' τις λέξεις. Βαρέθηκα. Ν' ακούω καλύτερα στο απέναντι μπαλκόνι τι λένε οι δυο μόνιμες γριές που κάθονται με τις ώρες». (Ποίημα στο μαγνητόφωνο, Ν. Καρούζος)


Ξέρω μια γειτονιά που ζουν ακόμη αυλές. Στις αυλές αυτές ανθίζουν πάντα γριές. Ηλικιωμένες γυναίκες που ξυπνούν από τα χαράματα και γύρω στις οκτώ το πρωί πίνουν όλες μαζί τον πρώτο ελληνικό καφέ της ημέρας. Κάποιες τον λένε ελληνικό και κάποιες άλλες τούρκικο. Ολα είναι ίδια αν τους δώσεις το ίδιο όνομα κι όλα είναι διαφορετικά αν τα τους κολλήσεις προθέματα, συλλαβές, συνθετικά, στερητικά άλφα και βήτα.

Η ζωή είναι γεμάτη στερητικά άλφα.

Και με μια ανυπόφορη παρήχηση του πι. Πραγματικότητα, πρέπει, παγωμένος, πέτρες, πάτωμα. Ηξερα ανθρώπους που από το πολύ πι έγιναν αγάλματα. Αγάλματα σε αυλές και κήπους με πανσέδες. Ηλικιωμένες γυναίκες τους ποτίζουν κάθε μέρα την ώρα που καταβρέχουν τα παρτέρια. Ηξερα κάποτε κι ένα κορίτσι που ζούσε σ' έναν τέτοιο κήπο με νυχτολούλουδα. Τις νύχτες τα χώματα γέμιζαν λουλούδια. Τα λουλούδια έπαιζαν με το κορίτσι το σπασμένο τηλέφωνο.

Μουρμούριζαν το ένα στο άλλο.

Στο τέλος τα μάθαινε κι εκείνη. Τις νύχτες που ο κήπος ήταν γεμάτος λουλούδια, το κορίτσι χόρευε βαλς με τα απέναντι κεραμίδια. Πρέπει να ήταν τα πιο κεραμιδί κεραμίδια που έκαναν φωλιά σε σκεπή. Τις νύχτες ένα στερητικό άλφα κολλούσε πάνω το ταβάνι και το ταβάνι εξαφανιζόταν με μιας. Υπήρχε μόνο ουρανός με ένα φεγγάρι οριστικό σαν τελεία από κίτρινο, φωσφωριζέ μαρκαδόρο. Το κορίτσι υπογράμμιζε τον ουρανό. Τα αστέρια που κοιτούσαν στο νότο έπαιρναν διπλή υπογράμμιση. Στα υπόλοιπα έβαζε απλά ένα τικ.

Τα πρωινά το κορίτσι γινόταν άγαλμα.

Δεν έφταιγε εκείνη. Οι γιατροί έλεγαν ότι γεννήθηκε έτσι. Με μια ανάγκη να κολλάει στις λέξεις στερητικά άλφα, βήτα, γάμα, δέλτα. Τα νυχτολούλουδα μαραίνονταν τα πρωινά και ένα κορίτσι γινόταν άγαλμα. Τα βράδια ξυπνούσε από τον ήχο των νυχτολούλουδων. Μουδιασμένη από την ακινησία της υπόλοιπης ημέρας. Τουλάχιστον ξυπνούσε. Ενα πρωί που οι γειτόνισσες έπιναν τον καφέ με τα δυο ονόματα και την ίδια ουσία βρήκαν το κορίτσι ολοζώντανο ανάμεσα στους πανσέδες. Οσο κι αν τη ρώτησαν, δε μπορούσε να θυμηθεί πώς είχε βρεθεί εκεί. Δε θυμόταν τις νύχτες με τα νυχτολούλουδα, τα ταβάνια με τα στερητικά άλφα, το υπογραμμισμένο φεγγάρι. Στον απογευματινό καφέ οι γριές συνέχιζαν να συζητούν για το κορίτσι. Κάποια είπε ότι είχε δει το κορίτσι να σκοντάφτει από ένα υπογραμμισμένο αστέρι και να πέφτει με δύναμη στο έδαφος. Από την πτώση έσπασαν τα λουλούδια, έκλεισε το ταβάνι κι ένα τεράστιο στερητικό πι κόλλησε στο κορίτσι. Τώρα πραγματικότητα το λένε ή παραμύθι, θα σας γελάσω.

Μη με διαβάζετε

Μὴ μὲ διαβάζετε ὅταν δὲν ἔχετε
παρακολουθήσει κηδεῖες ἀγνώστων
ἢ ἔστω μνημόσυνα.
Ὅταν δὲν ἔχετε
μαντέψει τὴ δύναμη
ποὺ κάνει τὴν ἀγάπη
ἐφάμιλλη τοῦ θανάτου.
Ὅταν δὲν ἀμολήσατε ἀϊτὸ τὴν Καθαρὴ Δευτέρα
χωρὶς νὰ τὸν βασανίζετε
τραβώντας ὁλοένα τὸ σπάγγο.
Ὅταν δὲν ξέρετε πότε μύριζε τὰ λουλούδια
ὁ Νοστράδαμος.
Ὅταν δὲν πήγατε τουλάχιστο μιὰ φορὰ
στὴν Ἀποκαθήλωση.
Ὅταν δὲν ξέρετε κανέναν ὑπερσυντέλικο.
Ἂν δὲν ἀγαπᾶτε τὰ ζῶα
καὶ μάλιστα τὶς νυφίτσες.
Ἂν δὲν ἀκοῦτε τοὺς κεραυνοὺς εὐχάριστα
ὁπουδήποτε.
Ὅταν δὲν ξέρετε πῶς ὁ ὡραῖος Modigliani
τρεῖς ἡ ὥρα τὴ νύχτα μεθυσμένος
χτυποῦσε βίαια τὴν πόρτα ἑνὸς φίλου του
γυρεύοντας τὰ ποιήματα τοῦ Βιγιὸν
κι ἄρχισε νὰ διαβάζει ὦρες δυνατὰ
ἐνοχλώντας τὸ σύμπαν.
Ὅταν λέτε τὴ φύση μητέρα μας καὶ ὄχι θεία μας
Ὅταν δὲν πίνετε χαρούμενα τὸ ἀθῶο νεράκι.
Ἂν δὲν καταλάβατε πῶς ἡ Ἀνθοῦσα
εἶναι μᾶλλον ἡ ἐποχή μας.
ΠΡΟΣΟΧΗ
ΧΡΩΜΑΤΑ
Μὴ μὲ διαβάζετε
ὅταν
ἔχετε
δίκιο.
Μὴ μὲ διαβάζετε ὅταν
δὲν ἤρθατε σὲ ρήξη μὲ τὸ σῶμα...
Ὥρα νὰ πηγαίνω
δὲν ἔχω ἄλλο στῆθος. Νίκος Καρούζος

Στερητικό Πι

Πέθανε το παιδί μου μέσα μου;

Αν ναι, να κρατήσουμε ενός λεπτού φυγή για να το τιμήσουμε;

Η βιτρίνα με τις μύγες

«Είμαι σημαντικός για εκείνη. Πηγαίνει κι έρχεται. Είναι το πρόσωπό της που αντικαθιστά το σκοτάδι κάθε πρωί. Μέσα μου έχει πνίξει ένα νέο κορίτσι και μέσα μου μια γερασμένη γυναίκα εμφανίζεται μπροστά της μέρα τη μέρα, σαν ένα άθλιο ψάρι». (Mirror, Sylvia Plath)

Στις κολώνες της ΔΕΗ βλέπω τις τελευταίες μέρες ένα λευκό χαρτί με τη φωτογραφία μιας γυναίκας με τα δυο ανήλικα παιδιά της. Χάθηκαν, γράφει. Οποιος τους είδε, ας τηλεφωνήσει. Οπως χάνονται οι καρφίτσες στις χαραμάδες των σανιδιών , έτσι χάθηκε και μια μάνα με τα δυο παιδιά της. Την είδες ποτέ αλήθεια; Στο Βαρδάρι τριγύριζε όλο το χειμώνα ένας άνδρας κοντά στα εξήντα με τα πόδια γεμάτα τρύπες. Ναι, όπως το λέω ακριβώς. Χωνόταν ανάμεσα στα αυτοκίνητα και άπλωνε το χέρι, περιφέροντας τους γεμάτους τρύπες αστράγαλους. Τα πόδια του έμοιαζαν με εκείνα τα καράβια που τα τρώει το κύμα και τα δαγκώνει βαθιά ο ήλιος. Πρώτα τα δαγκώνει και μετά τα καίει. Οι αστράγαλοι του κυρίου Ζήτα. Αποκρουστικά αληθινή εικόνα. Τον είδες ποτέ αλήθεια; Ενας ακρωτηριασμένος άνδρας στο ίδιο σημείο της Τσιμισκή. Αναρωτιέμαι συχνά τι του συνέβη. Δεν τολμάω να ρωτήσω. Οχι μη φανώ αδιάκριτη. Περισσότερο από φόβο ότι δεν θα αντέξω την απάντηση. Οταν περνάω δίπλα από τον ανθρώπινο πόνο που χύνεται στα πεζοδρόμια, σφίγγω με δύναμη τη δεξιά μου παλάμη.Αυτόματη κίνηση, σχεδόν αυτιστική.
Κάτι μου λέει ότι έχω ξαναγράψει για αυτούς. Δε φταίω εγώ που επαναλαμβάνομαι. Να κατηγορήσεις τις κολώνες που υπάρχουν μόνο για κολλάς επάνω τους λευκά χαρτιά με εξαφανισμένους, οριστικά ή προσωρινά. Να κατηγορήσεις τα πεζοδρόμια που χτίζονται μόνο για να πέφτουν επάνω τους τα όνειρα των ακρωτηριασμένων και να γκρεμίζονται στα τσιμέντα. Τον ήλιο που καίει τα πόδια του άνδρα στο Βαρδάρι να κατηγορήσεις. Τους βλέπεις όλους αυτούς; Τους βλέπεις ή είναι για σένα παράσιτα που χαλάνε την ουτοπία των πολυτελών βιτρίνων της Τσιμισκή; Πού ζουν; Πώς ζουν; Πώς ευθύνεσαι εσύ γι' αυτό; Ποιός κόβει άραγε τα πόδια των ακρωτηριασμένων; Πόσο χαλάνε την εικόνα στον καθρέφτη σου; Πόσο χωράνε στην εικόνα του καθρέφτη σου; Φαντάζομαι τον κόσμο σαν έναν τεράστιο καθρέφτη κι εσένα με το καθαριστικό στο χέρι να τον καθαρίζεις από τα μυγάκια που έκατσαν επάνω του. Δε σε νοιάζει να τα ταιριάξεις. Απλά να τα σκοτώσεις. Ομως οι άνθρωποι δεν είναι μύγες και το καθαριστικό δεν εξαφανίζει ανθρώπους. Πόσο θα ΄θελα σήμερα να έσπαγα τον καθρέφτη.

«Mirror», Sylvia Plath

I am silver and exact. I have no preconceptions.
What ever you see I swallow immediately
Just as it is, unmisted by love or dislike.
I am not cruel, only truthful---
The eye of a little god, four-cornered.
Most of the time I meditate on the opposite wall.
It is pink, with speckles. I have looked at it so long
I think it is a part of my heart. But it flickers.
Faces and darkness separate us over and over.
Now I am a lake. A woman bends over me,
Searching my reaches for what she really is.
Then she turns to those liars, the candles or the moon.
I see her back, and reflect it faithfully.
She rewards me with tears and an agitation of hands.
I am important to her. She comes and goes.
Each morning it is her face that replaces the darkness.
In me she has drowned a young girl, and in me an old woman
Rises toward her day after day, like a terrible fish.

Το τελικό Θ (ξανά)συναντά το μικρό π

Δεν υπάρχει τελικό σίγμα.

Αυτό είναι η πιο μεγάλη συνωμοσία στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Το μόνο που υπάρχει είναι τελικό θήτα.

Πιο τελικό δεν υπάρχει.

Της μιλούσα για κάτι που εγώ θεωρούσα σημαντικό.

Τι άλλα νέα;

Οχι κάτι σημαντικό. Μου βρήκαν κάτι στο στήθος. Εχει το μέγεθος φασολιού. Δεν ξέρουμε ακόμη αν είναι κάτι κακό.

Τη σκέφτομαι μόνη σ' ένα δωμάτιο να περιμένει τα αποτελέσματα.

Άλλη μια φορά που η ζωή έχει άλλη γνώμη από μένα.

Σκέφτομαι ότι δεν ανέχομαι να ξαναδώ άνθρωπο με κιτρισμένο πρόσωπο και πεσμένα μαλλιά.

Σκέφτομαι ότι λίγη σημασία έχει τι σκέφτομαι εγώ.

Να μου πει μόνο ότι απλά στο στήθος της είχε φυτρώσει μια φασολιά.

Οχι άλλο τελικό Θήτα.

Το στάδιο του καθρέφτη

Parallaxi Ιούνιος 2009



Ακρη δε μπορούσε να βγάλει με αυτήν την ιστορία. Τη μια δεξιά, την άλλη αριστερά. Είχε φτιάξει μέσα της μια διαιρετική τομή που την κρατούσε μακριά και από τα δυο. Από εκείνα που αγαπούσε. Από εκείνα που ονειρευόταν να αγαπήσει. Εβλεπε συνέχεια κι εκείνο το όνειρο. Ήταν λέει δυο ταράτσες αναμενόμενα γκρίζες, η μια απέναντι από την άλλη. Ανάμεσά τους ελάχιστα μέτρα, ικανά όμως να τις κρατάνε για πάντα χωριστά. Στη μια ταράτσα εκείνη και οι άλλοι. Αγαπημένοι φίλοι, παιδικά χαμόγελα που μεγάλωσαν στην πορεία, οικειότητα, ζέστη. Στην άλλη ταράτσα εκείνη μόνη. Οικειότητα, ζέστη, ένα παιδικό χαμόγελο που αρνήθηκε να μεγαλώσει, όνειρα ολόδικά της. Στο όνειρο πάντα καταφέρνει να βλέπει τις ταράτσες από ψηλά, λες και ίπταται μ' έναν τρόπο πάνω από το όνειρο, λες και πετάει πάνω από τις ταράτσες και τον εαυτό της. Στο όνειρο δεν καταφέρνει ποτέ να βρει μια σανίδα. Ενα ξύλο ρε παιδί μου για να περάσει από το ένα μπαλκόνι στο άλλο. Είναι πάντα εγκλωβισμένη σ' ένα από τα δυο και πάντα θέλει να βρεθεί απέναντι από εκεί που είναι κάθε φορά. Ξυπνάει. Πάντα ξυπνάει στο τέλος. Μούσκεμα στον ιδρώτα και με τα μάτια μισόκλειστα σκουντουφλάει στους τοίχους, ψάχνοντας απεγνωσμένα για νερό. Λίγο πριν φτάσει στη βρύση της κουζίνας, κοντοστέκεται στον καθρέφτη. Εκείνος πάντα της μιλάει. Πάντα της θυμίζει τον εαυτό της. Πάντα τον κουβαλάει μαζί της. Πάντα τον βλέπει στους άλλους. Κι όλο σκέφτεται τις ταράτσες κι όλο αναρωτιέται. «Λες αυτό να φταίει που οι ταράτσες δεν ενώνονται; Πού ξέρω ποιός είμαι αλλά επιλέγω να με βλέπω όπως οι άλλοι;». Τι βαρύγδουπες σκέψεις για τα χαράματα μιας Κυριακής! Από το βάθος ακουγόταν ένα τραγούδι του Δεληβοριά που μιλούσε για έναν καθρέφτη. Αυτό έφταιγε, το βιβλίο του Ζίζεκ για τον Λακάν, τα φασολάκια που είχε φάει για βραδυνό; Δε μπορούσε να καταλάβει. Έβαλε την κασέτα με τα παραμύθια να παίζει. Στο «καθρέφτη, καθρεφτάκι μου» είχε ήδη κοιμηθεί. Άλλη μια βραδιά που ονειρευόταν τις ταράτσες.

«Η λιποταξία της Χιονάτης»

«Και μόνο φόβοι δίνανε στους φόβους σου κουράγιο/ εκεί αμετακίνητη να μένεις/ στου ανέμου τα μουγκρίσματα/ τη νύχτα όσο ξέσκιζε των δέντρων τα κλαδιά/ τα ώτα και τα χρόνια». (Η λιποταξία της Χιονάτης, Κ. Δημουλά)




Πόσο καιρό είχα να το διαβάσω αυτό το ποίημα. Μου το θύμισε χωρίς να το θέλει ένας φίλος και σκέφτηκα πως καλύτερο κάρμα για τη στήλη αυτή δεν υπάρχει από το να εγκαινιάζει τις ανανεωμένες Διαδρομές με στίχους της Δημουλά. Ελάχιστα είναι αυτά που μένουν απείραχτα απ' το χρόνο. Αφάγωτα.

Τα ποιήματα της Δημουλά είναι ένα από αυτά.

Τα τελευταία δέκα χρόνια αναζητώ μέσα τους άλλες φορές την ερώτηση σε απαντήσεις που μου χτυπάνε την πόρτα απρόσκλητες κι άλλες φορές τον τρόπο που θα ξεφορτωθώ τις σανίδες που με κρατάνε στην επιφάνεια των νερών. Κι είναι φορές που είναι μάταιο κι άλλες πάλι ανακουφιστικό. Σαν πανθενόλη μοιάζουν καμιά φορά οι λέξεις που τις απλώνεις πάνω στο έγκαυμα ή σαν αλάτι σε τραύμα από πόλεμο που δε λέει να τελειώσει.

Ο χειρότερος πόλεμος είναι αυτός

που ανοίγεις με τον εαυτό σου. Κι αυτό γιατί τις περισσότερες φορές την πληρώνουν οι άμαχοι. Αλίμονο σ' εκείνον που θα βρεθεί ανάμεσα στα διασταυρούμενα πυρά. Από τη μια η πραγματικότητα και από την άλλη η υπέρβαση. Από τη μια η υπέρβαση που έγινε και δεν πήρες χαμπάρι κι από την άλλη η πραγματικότητα που πια ξεπεράστηκε. Και τότε βλέπεις την υπέρβαση να γίνεται πραγματικότητα και την πραγματικότητα να γίνεται μπαναλαρία, εντελώς πασέ κι εντελώς εκτός μόδας.


Είναι άραγε κι η ποίηση εκτός μόδας;

Κι οι Χιονάτες; Κι οι Σταχτοπούτες και οι άμαξες που γίνονται κολοκύθες; Πώς θα ζήσουν όλοι αυτοί αν όχι μέσα από τις φαντασίες και τους ποιητές; Μήπως γίναμε κι εμείς μπανάλ; Μήπως η πραγματικότητα μας έχει ξεπεράσει; Φοβόμαστε, αγαπάμε, ζούμε, συμβιβαζόμαστε, παγώνουμε, ξεκινάμε, πλησιάζουμε εγγύτερα, λιποτακτούμε. Η πιο μεγάλη λιποταξία είναι αυτή προς τον εαυτό μας. Αραγε η Χιονάτη θα μείνει εδώ ή θα γυρίσει τρέχοντας στο δάσος;

Λάκης Λαζόπουλος

«Η ακροδεξιά έγινε η κυρίαρχη ιδεολογία»


Ο «σύγχρονος Αριστοφάνης»όπως τον αποκαλούν πολλοί βρέθηκε για λίγο στη Θεσσαλονίκη και μίλησε αποκλειστικά στον ΑτΚ για τη χαμένη Ελλάδα, τις Ευρωεκλογές, τα στερεότυπα, την ανυπάκοη νεολαία και την κυρίαρχη ακροδεξιά ιδεολογία.


ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΑΥΛΙΝΑ ΕΞΑΔΑΚΤΥΛΟΥ, pexadaktilou@ekdotiki.gr, Αγγελιοφόρος της Κυριακής 24/5/2009



Στο «Βιοπαλαιστή στη Στέγη» που ανεβάσατε φέτος, κάνατε λόγο για τη χαμένη Ελλάδα του 2008. Τι είναι αυτό που κατά τη γνώμη σας χάθηκε και πώς μπορεί να επανακτηθεί, εφόσον φυσικά μπορεί να επανακτηθεί.


Φυσικά και ότι χάθηκε, μπορεί να κερδηθεί πάλι. Δεν υπάρχει τίποτα που να χάνεται οριστικά, ιδιαίτερα όταν μιλούμε για μια χώρα και για ανθρώπους που χάνονται και ξαναβρίσκουν τον εαυτό τους. Πιστεύω ότι όλοι οι Ελληνες χάσαμε τον εαυτό μας. Αυτό που χάθηκε είναι η προοπτική, η δημιουργία και σαν αποτέλεσμα αυτών, η αισιοδοξία. Οι Ελληνες κάποτε δημιουργούσανε, είχανε προοπτική. Οταν ξημέρωνε, πιστεύανε σε ένα αύριο. Αυτήν τη στιγμή, αισθάνομαι σαν να σβήσανε όλοι τα φώτα. Μου θυμίζει τα γυρίσματα σε ένα χωριό, όπου όταν φεύγει το συνεργείο, η πλατεία μένει άδεια και σκοτεινή. Δε θα ξεχάσω σ' ένα γύρισμα που κάναμε στην Κρήτη στο «Φοβού τους Ελληνες», που με είχε πλησιάσει μια ηλικιωμένη γυναίκα και μου είπε: «Θα φύγετε και δεν θα μπορώ να ξαναβγώ στην πλατεία». Κάποια στιγμή, λοιπόν η Ελλάδα άναψε τα φώτα ενός πανηγυριού.


Ποιό ήταν αυτό το πανηγύρι;


Μα φυσικά οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Η χώρα έζησε ένα πανηγύρι το οποίο δεν εδικαιούτο, το οποίο δεν χρειαζόταν. Θεωρώ ότι μπήκαμε σε μια διαδικασία όπου ξοδεύθηκαν αμύθητα ποσά τα οποία αντί να δοθούν για να στηρίξουν υποδομές παιδείας, υγείας, πολιτισμού, συντάξεων και ταμείων δόθηκαν και χάθηκαν, δεν αξιοποιήθηκαν ποτέ. Οι Έλληνες έχασαν πια το βηματισμό τους. Δεν ξέρουν προς τα που κατευθύνονται. Παλιότερα, ήξεραν προς τα που πηγαίνουν. Είναι η πρώτη φορά που βγάλανε τους νέους ανθρώπους απ' έξω. Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία που ένας λαός κακοτροπεί τόσο πολύ. Το θεωρώ απίστευτο να είναι κυρίαρχη αυτήν τη στιγμή στη χώρα μας η ακροδεξιά ιδεολογία. Βλέπουμε για πρώτη φορά στα χρονικά, δημοσιογράφους να συναλλάσσονται καθημερινά με ακροδεξιά στοιχεία και να κάνουν διάλογο στα τηλεοπτικά παράθυρα. Δεν έχει ξαναγίνει αυτό. Ποτέ ξανά δεν είδαμε σε μια δημοκρατική χώρα να γίνονται η ακροδεξιά, ο φασισμός, ο ρατσισμός, το μίσος κυρίαρχη ιδεολογία των ΜΜΕ.


Πώς ερμηνεύετε εσείς αυτό το φαινόμενο;


Αυτό συμβαίνει όταν οι άνθρωποι παίζουν πολιτικά παιχνίδια, όταν «παραγοντίζουν», όταν αποκτούν ξαφνικά μια εξουσία που από πίσω δεν έχει παιδεία άρα δεν έχει και φρένο και δεν έχει εκτίμηση προς τον κόσμο. Ο καθένας κάνει μια επίδειξη του εαυτού του, του πόσο μπορεί να διακριθεί σε σχέση με τις προσβάσεις που έχει. Σήμερα το άθλημα που αγαπούν οι Ελληνες είναι η προσβασιμότητα. Προσβασιμότητα προς την εξουσία, τη διαφθορά, τη διαπλοκή, το μέσον. Δεν είναι η προσβασιμότητα προς τη δημιουργία και την προοπτική μιας καλύτερης ζωής. Δεν αναδεικνύουν οτιδήποτε είναι πραγματικά σημαντικό. Από την άλλη βέβαια, ξέρουμε ότι υπάρχει μια ροπή στο κακό. Το κακό τρέχει γρήγορα ενώ το καλό αργά, όπως λένε. Για παράδειγμα, χρειάστηκαν χρόνια στα εργαστήρια για να παράγει ο Παπανικολάου το τεστ ΠΑΠ. Αυτός που αφιέρωσε χρόνο, τελικά παρήγαγε κάτι καλό και όχι εκείνοι που μιλούν στα κανάλια.


Συνήθως όμως, οι άνθρωποι που βρίσκονται μέσα στα εργαστήρια, δεν έχουν χώρο στα τηλεοπτικά παράθυρα.


Πώς να έχουν; Για να βγουν αυτοί οι άνθρωποι στα παράθυρα, θα πρέπει να υπάρχουν και αντίστοιχοι άνθρωποι που τους παρακολουθούν οι οποίοι να διαθέτουν παιδεία. Εγώ είχα στην εποχή μου το Χατζηδάκι, το Νίκο Γκάτσο. Ομως εγώ διάβαζα Γκάτσο. Θέλω να πω πως υπήρχαν Ελληνες που διαβάζουν. Τώρα το έχουν εγκαταλείψει όλοι αυτό. Η Θεσσαλονίκη ας πούμε περνάει μια πολύ μεγάλη κρίση.


Ακόμη έχετε την εικόνα με τους δυο Θεσσαλονικείς αραχτούς στο μπαλκόνι να πίνουν όλη μέρα φραπέ;


Η Θεσσαλονίκη απώλεσε ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της πνευματικότητάς της, όχι των καλών ανθρώπων που πάντα τους είχε. Δεν είναι οι άνθρωποι που έλειψαν από την πόλη. Η Θεσσαλονίκη κάποια στιγμή ανέβηκε όλη πάνω στα τραπέζια και άρχισε να χορεύει. Ομως η ζωή δε μπορεί να είναι μόνο επάνω στο τραπέζι. Οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν ότι η θλίψη έρχεται μέσα από μια επαναλαμβανόμενη, ίδια διαδικασία.


Δεν είναι κι ενός είδους καταναγκασμός το να μην είμαστε θλιμμένοι;


Αυτό είναι το άλλο μεγάλο θέμα. Νομίζει κανείς πως θα αντλήσει κάποια ικανοποίηση με το να πάει σε μια δεξίωση και να χαμογελά. Η ζωή όμως βρίσκεται στις παρέες, στους ανθρώπους που αγαπάς, στους φίλους σου. Επιπλέον, ο Ελληνας πρέπει να μάθει, όπως και οι περισσότεροι λαοί στον κόσμο, να ζει όχι για μόνο για την πάρτη του αλλά να ζει τη ζωή του μαζί με τους άλλους. Οι περισσότεροι ζουν τις ζωές των άλλων ή διαμέσου των ζωών των άλλων. Είναι φοβερό που κανένας δε μπορεί να προσδιορίσει τον εαυτό του από μόνος του. Τον ετεροπροσδιορίζει. Τι θα πει ο κόσμος, τι θα πει η γειτονιά, τι θα πει η κοινωνία, τι θα πει η τηλεόραση. Τι θα πεις λοιπόν εσύ στον εαυτό σου γι' αυτό που ονειρεύτητκες; Ονειρεύεσαι και τελικά τι κάνεις; Συμβιβάζεσαι καθημερινά.


Δε μεγαλώνουμε όμως με στερεότυπα;


Μα τα στερεότυπα είναι κάτι που ο άνθρωπος το εγκαταλείπει σε μια ηλικία. Δεν αγκαλιάζεις τα στερεότυπα και ζεις μ' αυτά. Ο άνθρωπος αναπτύσσεται, αλλάζει, μεταμορφώνεται. Στην Ελλάδα σου δίνουν δέκα αρχές και σου τσιμεντώνουν το μυαλό. Κι αυτό συμβαίνει από τα πέντε μας και μετά δε μπορούμε να φύγουμε από τα τσιμέντα, πιστεύοντας ότι αυτές είναι οι θεμελιώδεις αρχές.


Μήπως οι νέοι σήμερα αρχίζουν και σπάνε αυτά τα τσιμέντα;


Σαφώς. Τα νέα παιδιά είναι τα μόνα που είναι ζωντανά. Τα μόνα ζωντανά κύτταρα σε μια πόλη που τους έχει τσιμεντώσει όλους ανεξαιρέτως. Το σίγουρο είναιπως τα γεγονότα του Δεκεμβρίου συνεχίζονται. Συνεχίζονται ακριβώς επειδή η πρώτη μεγάλη αντίδραση είναι και η πρώτη υποθήκη. Ετσι γίνονται αυτά. Δεν είναι η επανάληψη που κάνει το σημαντικό. Είναι το πόσο προχώρησε το πράγμα. Το Δεκέμβριο είδαν τη νεολαία. Είδαν τους νέους για πρώτη φορά. Αποτυπώσαν το θυμό τους και το τι μπορεί να συμβεί για πρώτη φορά. Αν αυτό δεν είναι η πρώτη μεγάλη νίκη των μαθητών, τότε τι είναι; Ξέρανε ότι τα πρόσωπά αυτά είχαν τέτοια δυναμική ή ότι μπορούν να ανατρέψουν την υπάρχουσα κατάσταση; Τώρα λοιπόν το είδανε.


Και τους φόβισε αυτό;


Ασφαλώς και τους φόβισε. Γι' αυτό και θα κάνουν φοβερές προσπάθειες να υποτάξουν τη νεολαία. Διότι βλέπουνε ότι η νεολαία είναι ανυπάκουη. Όχι ανυπάκοη στις αρχές αλλά ανυπάκοη στη μιζέρια. Η ανυπακοή στη μιζέρια είναι χάρισμα. Η υπακοή στη μιζέρια είναι το δράμα που ζουν πολλοί άνθρωποι.


Από τις τοποθετήσεις σας στην εκπομπή σας φαίνεται πως αφενός θεωρείτε πως έφτασε η ώρα να δοθεί ένα τέλος στο δικομματισμο κι αφετέρου πως η Αριστερά δεν μπορεί να αποτελέσει έναν εναλλακτικό πόλο.




Ναι, διότι ο καθένας πάλι κοιτάζει τι κάνει ο άλλος. Κάποιος πρέπει να δώσει την προοπτική. Κάποιος πρέπει να δημιουργήσει ένα καινούριο κίνημα του οποίου οι ιδέες να είναι αποτελεσματικές. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν αποτελεσματικές ιδέες για να μπορέσουμε να δημιουργήσουμε. Δε μπορούμε να «βολευθούμε» όλοι στο Δημόσιο. Εκ παραλλήλου, όταν τελματώνει όλη η χώρα, ασφαλώς όλοι θέλουν να βρουν μια θέση στο Δημόσιο. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι δεν υπάρχει αυτό που λέμε «σε ωθώ να δημιουργήσεις, είμαι δίπλα σου». Κανονικά, όσο πιο βαθιά είναι η κρίση, τόσο περισσότερο οφείλεις να στηρίξεις ένα νέο άνθρωπο. Αν φοβηθεί ο εικασάχρονος να στήσει τη ζωή του, σημαίνει ότι η ζωή δε συνεχίζεται. Εσύ οφείλεις να πας δίπλα του και να του πεις «σε στηρίζω». «Αν θέλεις να πάρεις ένα δάνειο, σε στηρίζω. Αν στηθείς εσύ, θα στηθώ κι εγώ».


Ποιά λοιπόν πρέπει να κριτήρια του ψηφοφόρου στις επερχόμενες Ευρωεκλογές;


Ο καθένας επιλέγει μόνος του το τι και ποιόν θα ψηφίσει. Αλλος λέει «εμένα με βόλεψε η ΝΔ», άλλος ότι «ο Καραμανλής είναι καλός αρχηγός», άλλος ότι «με το ΠΑΣΟΚ θα βολευθεί το παιδί μου» κι ότι «το Γιώργο θα τον βοηθήσει όλη η ομάδα και θα τα καταφέρει». Εντάξει, είναι αυτό που λένε «δεν τα παίρνει τα γράμματα αλλά θα τον βοηθήσουν τα σκονάκια». Θα πάει και στο φροντιστήριο, θα το περάσει το μάθημα. Το θέμα είναι να καταλάβουμε κάθε φορά που ψηφίζουμε, τι είναι αυτό για το οποίο ψηφίζουμε. Τώρα ψηφίζουμε για την Ευρωβουλή, που σημαίνει ότι χρειαζόμαστε κάποιους ανθρώπους που να βρίσκονται εκεί για να πολεμούν για τις θέσεις της Ελλάδας στην Ευρώπη. Δε μιλάω για τις θέσεις υποταγής της Ελλάδας αλλά για τις διεκδικήσεις της. Ως εκ τούτου, όσο λιγότεροι πάνε από τα δυο μεγάλα κόμματα, τόσο το καλύτερο.


Στην τελευταία εκπομπή σας σχολιάσατε πως τόσο ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου όσο και η Μαριέττα Γιαννάκου θα πάνε στις Βρυξέλλες για να γυρίσουν πίσω.


Ασφαλώς. Είναι βουλευτές-δολώματα. Και ρωτώ: Εγώ θα πάω να ψηφίσω κάποιον ο οποίος θα γυρίσει πίσω; Γιατί να το κάνω αυτό; Για να πάνε μια βόλτα ένα μήνα στις Βρυξέλλες; Είναι υποχρεωμένος ο ελληνικός λαός να σηκωθεί να ψηφίσει για να πάνε κάποιοι βόλτα; Δεν πάνε καθόλου καλά, το έχουνε χάσει. Νομίζουνε ότι είμαστε ένας γελοίος λαός και ότι είμαστε υποχρεωμένοι να τσιμπάμε στα δολώματα που μας ρίχνουνε. Αν έχουν κάποιον που μπορεί να παράγει έργο και να μείνει, ας τον στείλουν.


Το 1984 πρωταγωνιστούσατε στην ταινία του Γιάννη Σμαραγδή «Σιγά! Η πατρίδα κοιμάται». Μήπως έχει αρχίσει και ξυπνάει;


Ναι! Η πατρίδα έχει σίγουρα ξυπνήσει πλέον.


Τόσα χρόνια μιλάτε μέσα από ένα τσαντίρι. Δυστυχώς όμως τόσο οι τσιγγάνοι όσο και άλλες κοινωνικές ομάδες ζουν στο περιθώριο της ελληνικής κοινωνίας.


Αυτό ακριβώς εννοώ όταν λέω ότι η ακροδεξιά έγινε η κυρίαρχη ιδεολογία. Δεν είναι οι Ελληνες ξενοφοβικοί, οι δημοσιογράφοι είναι που είναι ξενοφοβικοί. Αυτοί είναι που έχουν ρατσισμό και συνομιλούν με την ακροδεξιά ιδεολογία. Αυτοί περνούν την ακροδεξιά ιδεολογία στην Ελλάδα. Σήμερα ζούμε το μεγαλύτερο τρόμο της ακροδεξιάς υφέρπουσας ιδεολογίας πολλών δημοσιογράφων που παριστάνουν τους δημοκράτες και κάθε μέρα σέρνουν τον κόσμο στα τρίσβατα της μικρότητάς τους. Επιμένω σ' αυτό. Δείτε ποιοί μιλούν στα κανάλια. Το 90% των ομιλητών είναι οι συντηρητικοί, οι ακροδεξιοί.


Ποιά θα ήταν η άσκηση θάρρους που θα έκανε σήμερα ο Μήτσος που παλεύει να νικήσει τις φοβίες του;


Άσκηση θάρρους: Μπαίνω στη βουλή, σπάω την πόρτα και τους λέω όσα πέρασα όλα αυτά τα χρόνια.

Άρης Ρέτσος

Διαδρομές 22/5/09


«Βολευόμαστε στην ιστορική μνήμη»

Περίμενα αγχωμένη να του μιλήσω. Είχα διαβάσει αρκετά δημοσιεύματα για εκείνον. Ολα ανεξαιρέτως μιλούσαν για το ταλέντο του, για το πόσο μεγάλος ηθοποιός είναι, για την Ελλη Λαμπέτη που τον είχε ξεχωρίσει, για την πολύχρονη μελέτη του πάνω στην αρχαία τραγωδία. Τον είχα φανταστεί απρόσιτο και απόμακρο. Κι όμως. Στην άλλη άκρη της γραμμής, ήταν ο Αρης Ρέτσος, ένας άνθρωπος ιδιαιτέρως ευγενής και διατεθειμένος να μιλήσει για το Ρεμπώ, την Τέχνη και την τραγωδία της σύγχρονης πραγματικότητας.


Συνέντευξη στην Παυλίνα Εξαδακτύλου, pavlinaex@gmail.com


«Αίμα Κακό»

«Το «Αίμα Κακό» είναι ένα έργο στο οποίο ο Ρεμπώ προσπάθησε να πει κάποια πράγματα που μας αφορούν ακόμη και σήμερα. Τα ίδια πράγματα που αναρωτιόταν τότε ο 19χρονος ποιητής αναρωτιόμαστε κι εμείς σήμερα. Αναρωτιέται για το τι είναι το κράτος, τι είναι η πολιτική, τι είναι ο Θεός, ποιός είναι ο λόγος που σκοτώνονται οι άνθρωποι. Λέει ότι γίνονται επαναστάσεις που τελικά δεν οδηγούν πουθενά, ότι ακριβώς συμβαίνει και σήμερα».

Ο κλόουν και ο ποιητής

«Ο Ρεμπώ ισορροπεί ανάμεσα στο τραγικό και τη φάρσα. Γίνεται ο ίδιος ένα πρόσωπο προκειμένου να κοροϊδέψει τα πρόσωπα γύρω του. Ο κλόουν που εμφανίζεται στη σκηνή συμβολίζει την προέκταση του εσωτερικού προσωπείου του ποιητή, ο οποίος θέλει να κάνει και πλάκα με τα πράγματα. Κάτι αντίστοιχο κάνουμε συνήθως όλοι όσο είμαστε νέοι. Προσπαθούμε να ξορκίσουμε ακόμη και τις πιο τραγικές καταστάσεις. Μεγαλώνοντας βέβαια, αυτή μας η ανάγκη πεθαίνει».

Τα Εξάρχεια και το ατελές

«Ζω στα Εξάρχεια. Για μένα τα Δεκεμβριανά ήταν κάτι που έμεινε ατελές. Δε θέλω να χρησιμοποιήσω όρους όπως «επανάσταση» ή «εξέγερση» αλλά ξέρω σίγουρα πως η συμμετοχή ήταν μαζική. Από κει και πέρα, αυτό έπρεπε να συνεχιστεί και πιστεύω ότι κάποια στιγμή θα συνεχιστεί. Σίγουρα ένας λόγος που διακόπηκε όλο αυτό ήταν οι γονείς και οι «μεγάλοι» που αποθάρρυναν τα παιδιά και τα τράβηξαν απ' αυτό που συνέβαινε».


Η Τέχνη και ο ανώδυνο

«Δε νομίζω πως σήμερα η Τέχνη μπορεί να βοηθήσει σε κάτι. Αφήστε δε που δεν υπάρχει Τέχνη αλλά χαβαλές. Είναι δυνατόν ακόμη να παρακολουθούμε τον Ηλία του 16ου; Τέτοιου είδους πρακτικές έχουν όμως συνέπειες καταστροφικές για πολλούς ανθρώπους. Κανείς δεν είναι σε κατάσταση αντίστοιχη με τον Ηλία του 16ου, οπότε και ένα τέτοιο θέαμα δεν ενοχλεί κανέναν. Αυτό δυστυχώς συμβαίνει συνέχεια. Οτι πιο ανώδυνο επιπλέει. Οι θεατές είναι οι πρώτοι που επιλέγουν το ανώνυδο γιατί προτιμούν να κρύβονται».


Ο φελλός κι η Μεταπολίτευση

«Εγώ θεωρώ ότι ανήκω σ' έναν χώρο δημιουργικό γι' αυτό και φροντίζω να κρατώ μια απόσταση. Αν σκέφτεσαι τι είναι αυτό που θα αποδεχθεί το κοινό και τι όχι, χάθηκες. Περισσότερο απ' όλα, με απασχολεί αυτό που ισχύει στις μέρες μας: «Αφήστε οτιδήποτε πλαστικό να επιπλέει στην επιφάνεια. Αφήστε κάθε φελλό να επιπλέει στην επιφάνεια». Αυτό δεν είναι κάτι που συμβαίνει μόνο τελευταία. Είναι μια ιστορία που έχει ξεκινήσει από τη Μεταπολίτευση».

Ο Ρέτσος κι ο άλλος

«Διαβάζω για μένα συχνά σε εφημερίδες και περιοδικά «Τι φοβερός ο Ρέτσος!», «τι καλός ηθοποιός ο Ρέτσος!». Στο τέλος καταλαβαίνεις, ότι όχι μόνο αυτό δε μετράει αλλά ίσως να σε βάζουν και στη μπάντα. Κι εγώ που τα διαβάζω, λέω «ποιός είναι αυτός ο τύπος;».

«Μισοκοιμισμένοι στις βατραχοπιτζάμες μας»

«Οι δημοκρατίες δεν είναι μόνο για τα λαμόγια. Το κοινό θα μπορούσε να ενδιαφέρεται ενεργά, να στέλνει επιστολές, να κινητοποιείται. Είναι όμως τέτοια η ενορχήστρωση όλου αυτού, που οτιδήποτε καλό βγει, στο τέλος δαιμονοποιείται κι έτσι παραμένουμε κοιμισμένοι. Οταν τα φώτα είναι σβηστά, όταν επικρατεί το σκοτάδι, μπορείς να πετύχεις τυχαία και την καλή. Από την άλλη, εκείνοι που φωνάζουν, είναι συνήθως εκείνοι που την εκάστοτε στιγμή δεν είναι στο παιχνίδι».

Φυγή

«Εγώ όταν βλέπω νέα παιδιά που διαθέτουν ταλέντο, τους συμβουλεύω να φύγουν από τη χώρα όσο είναι καιρός. Να μη συνδιαλέγονται. Κι αν δε μπορούν να φύγουν, τουλάχιστον να απέχουν. Δε νομίζω πως είναι απαισιόδοξο αυτό που λέω. Αν δεν είχαν περάσει τα χρόνια, σίγουρα θα είχα φύγει κι εγώ. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι αποκλείω το να φύγω κάποια στιγμή».

Το βόλεμα στην ιστορική μνήμη

«Υπάρχει μια προβολή της παράδοσης. Παράδοση όμως σημαίνει ότι κάποιος παρέδωσε κάτι το οποίο εσύ πηγαίνεις παρακάτω. Βλέπετε κανέναν να πηγαίνει οτιδήποτε ανήκει στην παράδοση παρακάτω; Οχι βέβαια. Ξέρετε πως το λέω εγώ αυτό; «Βόλεμα στην ιστορική μνήμη». Κρυβόμαστε πίσω από την παράδοση και δεν κάνουμε τίποτε αυθεντικό. Δεν προσπαθούμε. Δεν εξελισσόμαστε. Δεν έχουμε το θάρρος να το ψάξουμε περισσότερο».



Ημερομηνίες παραστάσεων: 22, 23, 24 & 29, 30, 31 Μαΐου 2009
Ημέρες παραστάσεων: Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή
Ώρα: 21:30
Διάρκεια: 60’
Χώρος: Θέατρο Σοφούλη, Τραπεζούντος 5 και Σοφούλη Καλαμαριά
Τιμή Εισιτηρίου: 20 ευρώ,  15 ευρώ φοιτητικό
Πληροφορίες – Κρατήσεις: 2310423925

«Θα νυστάζεις, δε θα μιλάς»

«Η αδικία του καπιταλισμού είναι το βασικό χαρακτηριστικό του που τον καθιστά ανεκτό για την πλειοψηφία. (μπορώ να δεχτώ την αποτυχία μου πολύ πιο εύκολα αν γνωρίζω ότι δεν οφείλεται στις υπολειπόμενες ικανότητές μου αλλά στην τύχη)». (Friedrich Hayek, The road to Serfdom)


Κυριακή βράδυ με ξαφνική βροχή. Μακριά από δέκτες, πομπούς και κεραίες. Από το πρωί ασχολούνται με τη Γιουροβίζιον. Τι έφταιξε και άλλα τέτοια μεγαλεπίβολα ερωτήματα ζητούν απάντηση μέσα από τα χείλη των ανθρώπων της τηλεόρασης. Ενας ολόκληρος, διαφορετικός κόσμος. Ενας κόσμος που είναι πάντα αποπροβλημάτιστος, πάντα στιλιζαρισμένος, πάντα εκεί για να σε κάνει να «ξεχάσεις τα προβλήματά σου».

Ετσι δε λένε συνήθως;

Αυτό δεν είναι το μόνιμο πρόσχημα με το οποίο έρχονται στην πόρτα σου κι αρχίζουν να σκάβουν τον εγκέφαλό σου; «Ας μην ασχολούμαστε συνέχεια με τα προβλήματα. Είναι που είναι δύσκολη η καθημερινότητα, ας μην τη βαρύνουμε κι εμείς. Ας χορέψουμε! Ας τραγουδήσουμε! Ας χαρούμε με το ζόρι γιατί δεν επιτρέπεται να είμαστε θλιμμένοι. Τι καταναγκαστική ευτυχία. Τι ενοχοποιημένη που έχει γίνει η θλίψη; Δε μπορείς να είσαι θλιμμένος για σένα; Για τη ζωή σου; Για το φίλο; Για τον απέναντι; Για τον κόσμο; «Η θλίψη απαγορεύεται. Ευτυχία σε τιμή ευκαιρίας».Δε μπορεί, σκέφτεσαι από μέσα σου. Για να είναι τόσο απροβλημάτιστοι όλοι αυτοί οι άνθρωποι πίσω από την οθόνη, κάτι θα ξέρουν.

Καμιά φορά αναρωτιέσαι.

Η είδηση για έναν ευρωπαϊκό μουσικό διαγωνισμό μπορεί να κλέβει όλο τον τηλεοπτικό χρόνο του κόσμου. Η είδηση ότι το Μάρτη που μας πέρασε, οι άνεργοι στην Ε.Ε ξεπέρασαν το όριο των 20 εκατομμυρίων πόσο τηλεοπτικό χρόνο κέρδισε; Μάλλον τα δυο τρία λεπτά που χρειάζεται ο δημοσιογράφος των εξωτερικών ειδήσεων για να μεταδώσει την είδηση και λίγα πλάνα με απελπισμένους ανθρώπους. Αραγε τι θα συνέβαινε αν γίνονταν τόσες συζητήσεις για όλα αυτά τα εκατομμύρια των ανέργων όσες γίνονται για ένα διαγωνισμό; Αλλά είπαμε. Η θλίψη απαγορεύεται. Ο προβληματισμός απαγορεύεται. Η απελπισία απαγορεύεται. Ας καθίσουμε στον καναπέ να δούμε σε ζωντανή μετάδοση το «τέλος της ιστορίας». Δεν είναι πολύ της μόδας κι αυτό;

«Το τέλος της ιστορίας».

Εκατομμύρια άνεργοι στην ΕΕ και εκατομμύρια τηλεθεατές της Γιουροβίζιον. Πού συναντιούνται άραγε όλοι αυτοί; Είναι οι ίδιοι ή διαφορετικοί; Είμαστε ίδιοι; Μήπως γινόμαστε ίδιοι; Ένοχοι για τη θλίψη και την αγωνία μας για το αύριο, κολλημένοι σε μια οθόνη που κοιτά πάντα λοξά. Λίγοι θα απαντήσουν στο τι έφταιξε και τόσα εκατομμύρια Ευρωπαίοι είναι άνεργοι. Ολοι θα ξέρουμε τι έφταιξε και η χώρα κατέκτησε την έβδομη θέση. Το τραγουδά κι ο Περίδης. «Θα ρητορεύω, θα φιλοσοφώ/θα βαριέσαι, θα κοιτάς αλλού/θα αναλύω, θα σου εξηγώ/θα νυστάζεις, δε θα μιλάς. Θα μ' αγκαλιάζεις, θα με φιλάς. Θα μαι ακίνητος, παγωμένος/θα ναι παράλογο, θα διαφωνώ/Θα μου δείχνεις, δε θα κοιτώ». Κυριακή βράδυ με ξαφνική βροχή.

«Ο χωρισμένος μου εαυτός

είναι

που

χώρισε

τον κόσμο

από

λάθος»..

Πέτρος Τατσόπουλος

«Οι ενήλικες είμαστε ανάπηρα παιδιά»

Ένας γάτος κι ένα κορίτσι. Κομματάκι ασυνήθιστοι τύποι κι οι δυο. «Ο Σίσυφος στο μπαλκόνι«. Μια τρυφερή ιστορία για παιδιά κάθε ηλικίας. Αυτό είναι το τελευταίο βιβλίο του Πέτρου Τατσόπουλου, ενός από τους πιο πολυδιαβασμένους εκπροσώπους της σύγχρονης λογοτεχνίας.




Συνέντευξη στην Παυλίνα Εξαδακτύλου, pavlinaex@gmail.com


«Η ιδέα για το βιβλίο αυτό ξεκίνησε το 1995 όταν ο γιος μου ήταν 2 ετών. Τότε θέλησα να επικοινωνήσω με τον κόσμο των παιδιών. Αργότερα το εγκατέλειψα ώσπου γεννήθηκε η κόρη μου, η οποία είναι μόλις οκτώ μηνών. Τα παιδιά βρίσκονται με το ένα πόδι στο δικό μας κόσμο και με το άλλο στον κόσμο της φαντασίας. Τους δυο κόσμους τους βλέπουν σαν ένα. Μεγαλώνοντας βέβαια, αυτό σταματά. Οι μεγάλοι είμαστε ανάπηρα παιδιά. Μεγαλώνοντας, αρχίζουμε και φτιάχνουμε κουτάκια και στερεότυπα. Η λογική μας κάνει να αυτολογοκρινόμαστε. Ο Σίσυφος, ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου, κάνει ότι και τα παιδιά. Πηδάει από το ένα θέμα στο άλλο και έχει ως αντίπαλο έναν σκύλο, το Γκρέγκορι, ο οποίος του λέει μονίμως: «Τώρα δε μιλάμε για τα κουνούπια. Τώρα μιλάμε για τα μηχανάκια». Θέλει να τα βάζει όλα στη σειρά όπως οι ενήλικες σε αντίθεση με το Σίσυφο που είναι ακόμη παιδί».


«Αυτό μπορεί να είναι το δέκατο έκτο βιβλίο μου αλλά είμαι πρωτάρης στο παιδικό βιβλίο. Πολλές φορές έρχομαι σε αμηχανία γιατί το κοινό στο οποίο απευθύνομαι τώρα είναι διαφορετικό. Πρέπει να μιλάω δυο γλώσσες. Οι εκδηλώσεις γίνονται απρόβλεπτες με την παρουσία των παιδιών. Τα μικρά παιδιά που με πλησιάζουν και μου κάνουν διάφορες ερωτήσεις σε εκδηλώσεις που γίνονται για το βιβλίο με εντυπωσιάζουν τρομερά. Είναι σκέτα σπίρτα. Δεν ξέρω τι γίνεται μετά, μάλλον ο δείκτης νοημοσύνης παραμένει σε εκείνο το επίπεδο».

«Τα παιδιά ξεχνούν πάρα πολύ εύκολα και αυτό είναι καλό για τα ίδια, γιατί τα βοηθά να επουλώνουν τα τραύματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Πίτερ Παν ο οποίος κάθε λίγο και λιγάκι, ρωτάει τη Γουέντυ πως τη λένε. Εκείνη νομίζει ότι τη σνομπάρει αλλά στην πραγματικότητα, αυτό συμβαίνει επειδή απλά είναι ένα παιδί. Οταν λοιπόν τα παιδιά γίνονται ενήλικες, παθαίνουν το εξής κακό. Ξεχνούν την παιδική τους ηλικία και δε μπορούν να αντιληφθούν τη συμπεριφορά των παιδιών. Δε μπορούν να τα κατανοήσουν. Ταυτόχρονα όμως κολλάνε στην παιδική τους ηλικία, ακόμη κι αν δε θυμούνται παρά ελάχιστα πράγματα. Η παιδική τους ηλικία γίνεται ξαφνικά μια πυξίδα που τους καθοδηγεί στις περισσότερες επιλογές της ζωής τους. Γίνονται το ακριβώς αντίστροφο από τους γονείς τους. Εμένα ο γιος μου είναι πολύ κακός στη Γλώσσα και παίρνει εικοσάρια στη Φυσική. Από αντίδραση φυσικά. Από την άλλη, έχει χάρισμα στη μουσική, κάτι που δεν έχω εγώ».

«Εγώ ήμουν και μοναχοπαίδι και μικρομέγαλο. Απομονωνόμουν οπότε έπρεπε να φέρω τον κόσμο στα μέτρα μου. Αν δεν έρθεις ο κόσμος στα μέτρα σου, πρέπει να το φέρεις εσύ. Τα παιδιά τείνουν στο να μοιάζουν το ένα στο άλλο. Δεν ασχολούνται με το τι τους λέμε εμείς ως γονείς αλλά τι τους λένε οι φίλοι τους. Ο γιος μου δεν είχε διαβάσει ούτε ένα βιβλίο μου, μέχρι που ένας φίλος του είπε ότι ο πατέρας σου γράφει καλά. Οπότε μόλις δουν ένα παραδείσιο πουλί ανάμεσά τους, θα το απομονώσουν. Τα παιδιά τα ακολουθεί ένας μύθος ότι δήθεν είναι γλυκά και τρυφερά. Τα παιδιά στην πραγματικότητα είναι πάρα πολύ σκληρά, λένε απίστευτες χοντράδες».

«Τα γεγονότα του Δεκεμβρίου ήρθαν σαν κεραυνός εν αιθρία και ακόμη προσπαθούμε να τα καταλάβουμε. Προσωπικά, δεν προσπαθώ ούτε να τα εξειδανικεύσω και να μιλήσω για μια ρομαντική εξέγερση, ούτε όμως και να τα καπηλευθώ. Αυτό νομίζω που έπαιξε τεράστιο ρόλο ήταν το γεγονός ότι πρώτη φορά σκοτώσανε κάποιον δικό τους, ένα συμμαθητή τους. Από κει και πέρα, ήτανε συσσωρευμένα πάρα πολλά πράγματα. Πολλή οργή. Τα παιδιά παίρνανε το μήνυμα από την τηλεόραση ότι αν σπάσουνε και καμιά βιτρίνα θα τους δείξει η τηλέοραση, η οποία παράλληλα έκλεινε το μάτι στους νοικοκυραίους».

«Στα διαλείμματα των εκπομπών που με καλούσαν εκείνο το επίμαχο διάστημα ήταν που είχε περισσότερη πλάκα. Οι δημοσιογράφοι μοίραζαν τους ρόλους μεταξύ τους, στον αέρα μαλώνανε και στα διαλείμματα ήταν αγκαλιές και φιλιά και λίγο πριν βγουν στον αέρα, ήταν ήδη φτιαγμένοι για καυγά. Λες και έχουν πάρει κάτι για να μαλώσουν. Κάποια στιγμή με είχαν καλέσει σε μια εκπομπή να μιλήσω για την υιοθεσία. Σκέφτηκα, “δε μπορεί, με θέμα την υιοθεσία, αποκλείεται να μαλώσουμε”. Σε διαβεβαιώ πως τελικά μαλώσαμε. Είναι σικέ το παιχνίδι και ο τηλεθεατής το καταλαβαίνει. Πολλοί νέοι έχουν στρέψει πια την πλάτη τους στην τηλεόραση. Οι εκπομπές που αξίζει κανείς να παρακολουθήσει, έχουν εξοριστεί να προβάλλονται πια τα μεσάνυχτα ενώ τα σκατά ξεκινούν από το πρωί. Εχουν φτιάξει έναν τεράστιο τηλεοπτικό βόθρο».

«Τα πράγματα από το καλοκαίρι και μετά θα αγριέψουν. Ο κόσμος δεν θα έχει πια διάθεση για σαχλαμάρες. Θα δούμε σκληρές συγκρούσεις και ακόμη σκληρότερη καταστολή. Ο κόσμος θα βγει στους δρόμους μαζικά και η σαχλαμαροτηλεόραση δεν θα έχει πια τηλεθεατές. Αυτή η τηλεόραση είναι για μικροαστούς. Για εκείνους που περνούν δύσκολα αλλά έχουν την κρυφή ελπίδα ότι τα πράγματα μπορεί και να πάνε πολύ καλά. Αν όμως όλοι εξαθλιωθούμε, δεν θα χρειαζόμαστε μια μαλακοτηλεόραση. Η έξοδος από αυτό το τούνελ της κρίσης έχω την εντύπωση ότι θα είναι μακρόχρονη και οδυνηρή».

«Ελλειμμα δημοκρατίας με την έννοια ότι δε μπορούμε ούτε να μιλήσουμε, όχι. Με την έννοια όμως ότι ο κοινοβουλευτικός έλεγχος έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα και κανένας πια δεν τον φοβάται, κανένας δεν παραπέμπεται. Εκλεισε και η Βουλή, παραγράφηκαν όλα. Μ' αυτήν την έννοια ναι, αντιμετωπίζουμε έλλειμμα δημοκρατίας».

«Δε μπορούμε να ποντάρουμε στην καλοσύνη των ξένων. Θέλω να ποντάρουμε στους εαυτούς μας. Να σηκωθούμε επιτέλους από τον καναπέ. Φυσικά και χρειάζεται αλληλεγγύη αλλά πρέπει κυρίως να επενδύσουμε σε εμάς τους ίδιους. Ο κόσμος πρέπει να αντιδράσει και να μην τρώει το παραμύθι που του πουλάνε».